სვანეთი – ჭალაადი და შდუგრა (1)


თავიდან იყო ისა, ბევრხალხიანი სვანეთის ტური, შვებულებაზე ერთი ფეხი რომ გავაფხაკურე და ვერაო, კაი, ხო, სულ არ მინდა თქო და ვსო.

მერე უცებ ჯიპტურად გადაკეთდა, მერე უცებ მეორე მანქანა გამოჩნდა, უცებ შოდამ დამირეკა, მეორე დღეს უფროსის წინ დავერჭე ხბოს თვალებით და ქვას რომ გახეთქავდა ისეთი არგუმენტებით, აქეთ-იქიდან თანამშრომლები წამომეშველნენ, საქმეს მივხედავთ, წადიო და ასე და ამგვარად, შაბათ დილით, ექვს საათზე დიდუბეში რომ დავერჭე, მაინცადამაინც არ მჯეროდა, რომ სვანეთში მივდიოდი. ყოველთვის მეგონა, რომ წლები ისე გავიდოდა, იქ არ წავიდოდი.

ჯიპტურზე რატომღაც მსუქანი, დიდი ჯიპები და ჯიპზე ოთხი კაცი წარმოვიდგინე, (ასეთებში ვარ მარტო ნამყოფი) რეალურად კიდევ ერთი ორკარიანი ჯიპი და კიდევ მმმ, აი მომკალი და არ ვიცი რა ქვია იმ მანქანას, ის გვყავდა და მანქანაზე ბევრი კაცი მოვდიოდით და იყო ბარგის სახურავებზე დამაგრება, პარალონების თავზე დადება, ვისი ფეხი ვის კისერზეა და სხვა სიამტკბილობები.

რიკოთის გვირაბი

სვანეთისკენ მიმავალ გზაზე პაწუკა, მარა მთელი ოთხკაციანი მანქანაც წამოგვეშველა და კომფორტულად ვიმგზავრეთ. კიდევ კარგი, წამოგვეშველა, თორემ იმ სიცხეში იმ გზაზე დავწყდებოდით. ნუ მე რომ გავწყდებოდი, ზუსტად ვიცი, ბათინკები მეცვა და ისა. ნუ ხო კაი არ ვიცოდი, სად მივდიოდი და მაგიტომ.

გზაში საკუბდრეში გავჩერდით და ისინი ვჭამეთ, ჩანჩქერიც ჩამოდიოდა იქვე. რატომრაც ცივი წყალი არ ქონდათ, ბოთლის. იძულებული გავხდი, ლიმონათი დამელია, რომელიც ძალიან არ უხდება კუბდარს. საერთო ჯამში ძალიან კარგი ადგილია შესასვენებლად.

კუბდარი. ანუ ხორციანი ხაჭაპური ხახვით და ცოტა მწარეთი (უხახვოდ უკეთესი იქნებოდა)

ისეთი შეგრძნება იყო, რომ მთელი დღე მივდიოდით, მივდიოდით და მივდიოდით… გზა იყო ცხელი, მტვრიანი, უზარმაზარენგურიანი, აჩქაფჩქაფებული რომ მორბოდა და მოხრიგინებდა თავპირისმტვრევით. გადასარევი გზაა, ასფალტიანი, მოპირკეთებული, მაგრამ მაინც სულ მტვერია, გაუთავებელი. ერთგან მერსედესი ვნახეთ, გზის პირას კლდეზე შემოკოფსებული, იქვე პატრული.. ვერ მივხვდი, რანაირად უნდა შემოესვა ის მანქანა ასე ნახევარი მეტრის სიმაღლის მქონე კლდეზე. თურმე რაც ეს გზა გაკეთდა, ავარიებიც გახშირდა.

გზაზე გაჭრილი გვირაბები…

გზადაგზა კიდევ ენგურჰესი ვნახეთ, რაღაც საოცარი ფერის წყლით. იქვე მესაზღვრეები დგანან და მკაცრად გითვალთვალებენ, ემანდ სადმე ცალი ფეხი სხვაგან არ გადადგა.

ენგუჰესი

უკვე ღამდებოდა, მესტიამდე რომ მივაღწიეთ, ვიარეთ-ვიარეთ-ვიარეთ-ვიარეთ და საბოლოოდ საადღაც დავბანადით, ჰაწვალი ერქვა, იქვეა, მესტიასთან. მშვენიერი მინდორი იყო, უბრალოდ წყალი არ იყო იქვე, მაგრამ მაკა შეგვპირდა რომ მოგვიტანდა ბოთლებით, ჩვენ ამასობაში კარვები გავშალეთ, მე ქადაგად დავვარდი, კარვები ცეცხლისგან შორს გასწიეთ თქო. შეშა ეყარა ხვინჭასავით, ორ მეტრზე შეხვიდოდი ტყეში და უზარმაზარ შეკვრას გამოზიდავდი.

ბიჭებმა ცეცხლი დაანთეს, ამასობაში დაღამდა, მე ავიღე პარალონი და უპატრონოდ მიტოვებულ ცეცხლთან წამოვწექი.
საკმაოდ ციოდა, თუმცა მემგონი მარტო ჩემთვის, იმიტომ რომ ხალხის ნაწილი სადღაც იქ, სიბნელეში ქეიფობდა. როდის-როდის მოვიდნენ ცეცხლთან, ლუდი მოიყოლეს, კიდევ რაღაცეეები და პირველად მაშინ დავინახე წესიერად ის ადამიანები, ვისთან ერთადაც მთეეეეეეელი 9 დღე უნდა გამეტარებინა.

ამ ცხრა კაცში კიარადა ათში ვიყავით: მე; გოგო-პოზიტივი; ძალიან ჩუმი წყვილი; წყნარ იმაში ეშმაკები არიანო რუსული გამოთქმა როა, აი ისა; ორი მძიმეწონიანი ანუ წინა ადგილებში და კაი პონტში რომ იყვნენ ისინი; კახელი იმერელი სვანი; კიდევ ორი ცალი პოზიტივი, გაჩერებულები და დადუმებულები ერთხელ ვნახე მარტო, სერიოზული დანაკარგის მერე, ისიც 5-ოდე წუთით; და კიდევ აფხაზეთში არსებული მეგრელი თავადის ასული (თუ წორად გავიგე წარმომავლობა). ხო ნუ მოკლედ ჩემი გამოკლებით ძალიან კარგი ხალხი იყო. მე სულ ვწუწუნებდი და  საერთოდაც მე იქ რა წასაყვანი ვიყავი.

ასეთი მთებიც ჩანდა იქვე…

იმ ღამეს ისე მეძინა კარავში, ფეხი არ გამიფხაკურებია (აღმოვაჩინე რომ ფანარი დამრჩა და რომც მომენდომებინა, ვერც გავაფხაკურებდი) ხოდა მეორე დილას კარავიდან რომ გამოვძვერი, აღმოჩნდა რომ რკინის ჭიქაც დამიტოვებია (თავი რატო არ დამრჩა) და ასე ბედნიერად ვმათხოვრობდი რკინის ჭიქებს ყავების ასადუღებლად. საბედნიეროდ გაზი გვქონდა და სწრაფად ხდებოდა ეს ამბავი.

სულ ცოტა ზემოთ თუ აიწეოდი ჩვენი ბანაკიდან, უშბა მოჩდანდა, წაწვეტებული და გაფხორილი.

უშბა.

ვაპოზიორე კარგა ხანს, სანამ ბანაკი აიშლებოდა, კარვებს დაკეცავდნენ, ისაუზმებდნენ. ჯიპტურის ბონუსი ესაა, მშვიდად და ნელა ემზადები და არსად არ მიგეჩქარება. კიდევ ეს მწერიც ვაპოზიორე, მარტო პახოდებში აქვს ხოლმე იმის დრო რომ სარკული ვაწვალო და…

კამერისწვალებისმომენტი

ჭალაადის მყინვარისკენ დავიძარით. მყინვარამდე ასე ერთი საათის სავალია ფეხით, ოღონდ ჯერ მდინარეზე გადებული ხიდი უნდა გადაიარო, ბაგირიანი, რომ ყანყალებს, ცახცახებს და ალაგ-ალაგ ფიცრებს შორის მდინარე მოჩანს. მგონი ენგურია, მაგრამ თავს ვერ დავდებ.

მერე ტყეში მიიკლაკნება ბილიკი, მერე მდინარის გასწვრივ, მერე და მერე აღმართია და ტყე მთავრდება, ქვიანი იწყება, თან რა ქვიანი… რაც რამე უპოვნია თავის გზაზე მყინვარს, ყველაფერი თან გამოუყოლებია, დაუხვეტია, დაუბწკენია და გზადაგზა დაუყყრია ჩვენნაირების კისრის მოსატეხად. ვისკუპსკუპეთ ალბათ ასე ნახევარი საათი და მივედით როგორც იქნა.

გზა-და-გზა ჭალაადისკენ

არ ვიცი რატომ, მგრამ სადღაც შუა გზაშიღა გავარკვიე, რომ მყინვარზე მივდიოდით, მაკამ რომ იმ ისტორიის მოყოლა დაიწყო, როგორ მოწყდა მყინვარიდან დიდი ყინულის ლოდი. გზადაგზა ყველგან ნიშნულებია, ხეებზე, ლოდებზე, სულ პატარა, უმნიშვნელო ბილიკის  გადაკვეთის შემთხვევაშიც კი მინიშნება დევს, საით უნდა წახვიდე.

ჭალაადის მყინვარი

ერთი მხრივ, კარგია, ვერ დაიკარგები, მეორე მხრივ, თითქოს ხელჩაკიდებულს დაგატარებენ.

ჭალადიდან ყინულივით წყალი მოდიოდა, აბა რა იქნებოდა, ყინულია კიარადა მყინვარი, თუმცა რამდენიმე მაინც ჩაძვრა, ქვათაცვენასაც არ მოერიდა და მყინვარის წყალი შეაგროვეს დასალევად. საერთოდ, მყინვართან დილით უნდა მიხვიდე, სანამ მზე დააჭერს და ქვების და ლოდების ქეთ-იქით ფრიალს დაიწყებს, თურმე.

რაშუაში იყო, და ჭალადის დღეს ჩემი დაბდღე დაემთხვა, 22 ივლისი. ხოდა, ხეპი ბიორზდეი თუ მი თქო, გავიფიქრე და ჩემი “ტორტიც” გაჩნდა უცებ. ტორტი რა, ჩემთვის ჩუმად გავიფიქრე რომ ეს უნდა ყოფილიყო ჩემი ტორტი :დ

ხეპი ბიორზდეი, პეპი. პ.ს. სურვილიც კი ჩავიფიქრე :დ

დაბდღეზე გამახსენდა, შუაღამისას გამაღვიძეს ბიჭებმა, კიდევ ერთის დაბდღეც იყო და იმღერეს, რაღაცეებჩარჭობილი საზამთროთი მოადგნენ კარავს. გავდებილდი, საერთოდ არ მახსოვდა რომ ისა… ხოდა როგორმა დაჯღანულმა გავაღე კარვის კარი, წარმომიდგენია სანამ გამახსენდებოდა… 😦

გაუგებარი ქვები

მყინვარამდე სანამ მიხვალ, ნიშანია, რომ უნდა გაჩერდე. იდეაში იმის მერე წასვლა საშიშია, მაგრამ ვინ უგდებს ყურს ამას. ხოდა იმ ნიშანთან ქვებისგან პატარ-პატარა გროვებია აგებული, დიდ ლოდზე. მეც დავადე ერთი ქვა, სიმბოლურად.

ჭალაადის მერე დავიძარით და წავედით “რაღაც ჩანჩქერის” სანახავად. მანქანები სოფელში დავტოვეთ და თაკარა მზეზე გავუყევით მტვრიან შარაგზას. სინამდვილეში ის გზა მანქანით უნდა გამოგვევლო და დიდ დროს მოვიგებდით. გზა თავიდან კარგი იყო, მერე ბილიკი იყო, მერე უცებ ალაგ-ალაგ მდინარე გადმოვიდა, მერე სულმთლად გადმოვიდა და ვდურთეთ თავები ბარდებში, ჩირგვებში, გაუვალში. ნაწილმა პირდაპირ გატოპა, ნაწილმა არ გატოპა და ასე… გზადაგზა ჩინელი ტურისტების ჯოგი შეგვხვდა, მშრალების, ჩემთვის დღემდე გაუგებარია, რანაირად მოახერხეს არდასველება. თან ყურებამდე შეფუთულები იყვნენ, ჩვენ კიდევ აღარ ვიცოდით, რა გაგვეხადა.

გატოპვის  მერე დაიწყო აღმართები, დიდი გრძელი, დამღლელ-დამქანცველი. თან რომ გეტყვიან ორი წუთის სავალიაო და ადვილიო და უცებ  ასეთი “სირთულე” გხვდება, გეზარება რაღაცნაირად. ხალხის ნაწილი წინ წავიდა, ნაწილი უკან ჩამოგვრჩა და ბოლოს მე და ქეთი შევრჩით ერთმანეთს. ბოთლში ორი ყლუპი წყალი გვქოდა და სრულ სიჩუმეში, უზარმაზარ ხეებშუა გაკვალულ ბილიკზე მივსეირნობდით, რომელიც ნელ-ნელა გასწორდა და სასიამოვნო საბოდიალო გახდა. მერე ძაღლლის ყეფა მოგვესმა, გავჩერდით და ვინმეს დაველოდეთ. ეს ვინმე ლევანი და ბექა აღმოჩნდენ, (თითქოს ოთხს აღარ შეგვჭამდა ის ძაღლი და ორს მოგვერეოდა). ხიდს იქით, იქვე, მესაზღვრეები იყვნენ თურმე. საწყალი ხმით ვითხოვე წყალი, მესაზღვრემ ჭიქა აიღო და გამიძღვა, ქეთი მომძახის- ცოტა ჩვენც წამოგვიღე. შეხედა იმან ქეთის,  მერე მე, ამოიოხრა და დიდი ვედრო დაგვიდგა, სავსე. ექვსმა ადამიანმა ლამის ბოლომდე დავლიეთ.

რომ მოვსულიერდით, ზემოთ ასვლა დავიწყეთ. უზარმაზარი ლოდები ეყარა, მივფოფხავდი-მივფოფხავდი და უცებ ვიგრძენი, თუ არ გავჩერდებოდი, ან ვინმეს მოვკლავდი ან მე მოვკვდებოდი, აი ძალიან სულერთი იყო ჩანჩქერიც, მდინარეც, უბრალოდ წამოწოლა და ხეების ყურება მინდოდა. ხოდა გავჩერდი, ვზივარ ლოდზე და ვფიქრობ უკან ხომ არ დავბრუნდე. ამასობაში ვხედავ, ვიღაც სვანი მოდის ცხენით და რაღაცას მომძახის, თან არცისეფხიზელი. ზემოთ გავიხედე, ნწ, ამ ლოდებზე ჩემი მტერი აფოფხდა თქო და დაველოდე მშვიდად. კიდევ კარგი, დაველოდე, წესიერი ბილიკი მანახა, ცხენი შემომთავაზა (უარი ვტკიცე, მინდორზე მირჩევნია ცხენის ტარება) და თვითონ წავიდა, იმ აბდლებს მე ვასწავლე და სხვა ბილიკით მიდიანო, რამე არ მოუვიდეთო.

ადგილი, სადაც მოვკვდი და დავენარცხე

სწორი ბილიკი უფრო მარტივი გამოდგა, მიწაზე მიიკლაკნებოდა და იქვე დიდი ლოდი ეგდო, პანორამული ხედით ჩანჩქერზე, ქვემოთ სოფელზე, და საერთოდაც ისა, იქ უნდა ყოფილიყავით ეს რომ გეგრძნოთ. ლაგოდეხის გურგენიანის  ჩანჩქერი გინახავთ? კი? ხოდა ახლა წარმოიდგინეთ, რომ ეს ჩანჩქერი ჯიბეში ჩაისვამს გურგენიანს. წყლის უზარმაზარი მასა, წარმოუდგენელი სიმაღლიდან, საფეხურებად რომ ეცემა და გზადაგზა ცისარტყელებად იშლება, გარშემო კი უზარმაზარი მთებია და ხეობა და შენ ისეთი პატარა და უმნიშვნელო ხარ, როგორც ბეღურა, მავთულზე შემომჯდარი.

შდუგრას ჩანჩქერი

ესეც ვიდეო…

სანამ მე საკუთარ უმნიშვნელოობაზე ვფიქრობდი, მაკა და ქეთი დაბრუნდნენ, ერთი სვანიც მოყვათ ორი ცხენითურთ, დანარჩენებმა კი მეორესთან ერთდ გზა გააგრძელეს. ჩვენ დავბრუნდით, წყალზე წავედით, მდინარის ხეობას გავუყევით, ერთ განსაკუთრებით ქაფქაფამდინარიან და ლამაზ ნაპირას ბანაკი დავეცით, თხილი-ნიგოზი-ქიშმიშის ნარჩენები და რამდენიმე კანფეტი ვიპოვეთ და ვიპიკნიკეთ, ცოტაც დავისვენეთ, ცოტა სურათები ვაჩხლაკუნეთ და გზას გავუყევით უკან, ბანაკისკენ.

უკანა გზა რატომღაც უფრო მარტივი გამოდგა, ალბათ იმიტომ, რომ არც გვწყუროდა, არც გვშიოდა, მოვბოდიალობდით და ვქაქანებდით.

აქეთობისას და იქეთობისას, ანუ ჩანჩქერთან რომ მესაზღვრეებია, ეს ხიდია გადასავლელი, ერთი შეხედვით ვითომ არაფერი, მაგრამ ისეთი აქაფებული მდინარე ჩამოუდის….

ეს  ის “ცუგაა”, გულები რომ დაგვიხეთქა.

ხოდა მოკლედ ასეთი ცივი წყალი არ იყო რომ გავტოპეთ და იქეთობისას იიიისეთი გაყინული იყო, ტერფებს ვეღარ ვგრძნობდი, კი არ მეწვოდა, მტკიოდა.არადა წყალში ერთი წუთიც კი არ გავჩერებულვარ.

იმ ღამეს გრანდ ოტელ უშბაში ვიბანავეთ. ამ ოტელის მთელი ღირსება აი ეს მთაა, უცებ ზემოთ აიხედები და თავზე რომ დაგყურებს, სასწაული ეფექტი აქვს. ხოდ ბანაობისას აბაზანაში ფენი რომ დავინახე, გამიკვირდა და ბედნიერმა გავიშრე თმა, (ხუთ ლარად გვაბანავეს) მერე ჩაის დასალევად რომ დავჯექი და “სრული ბედნიერებისთვის ვაიფაიღა მაკლია თქო” და “რა პრობლემაა, გვაქვსო”, კინაღამ სკამიდან ჩამოვვარდი. რას-რას და სვანეთში, რომელიღაცა  სოფელში არსებულ სასტუმროში wifi.. მოკლედ, მაგარი იყო. სურათი არ გადამიღია, ელემენტი იტენებოდა და.. თუ დაინტერესდებით, ბეჩოს თემში სოფელი მაზერი იკითხეთ.

ის ღამე რომელიღაც ბლახებიანი გორაკის წვერზე დაძინებულმა გავატარე და დილას ჩემს კარავს მოულოდნელად თავზე შოდას რისხვა დაეცა…

(გაგრძელება იქნება)

Advertisements

10 thoughts on “სვანეთი – ჭალაადი და შდუგრა (1)

  1. ძალიან კარგია პეწრკლი, მიყვარს შენი პოსტები კითხვა ქალავ, გულწრფელია და ტკბილი ძალიან ❤

  2. ert sityvas davcer da tu rames gagonebs ese igi shentan ertad viyavi yelis tbaze: “dadzarexa” :)))

  3. ბედნიერი ვარ რომ აქ ვარ ნამყოფი 🙂 ნამდვილად შესანიშნავი იყო , ასევე გამოვარჩევდი ლატალის მთებს!

    • მე პირადად ლატალიდან ვარ მეც ვარ აქ ნამყოფი მაგრამ მიუხედვად მისი სილამზისა ლატალს ნამდვილად ვერ შეედრება! მხეერზე დაწერილი პოსტი მომეწონა! 🙂

  4. თუ შდუგრაზე არ ყოფილხარ, საქართველო არ გინახავს 🙂 საოცრებააააააა !!!!! ❤

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s