კახისის ტბა, ანუ როგორ ვიღრძე ფეხი


კახისის ტბა სადღაც იქაა, ბორჯომთან ახლოს, ანუ დაბაძველს რომ გაცდები, ერთ 500 მეტრში. დაბაძველამდე მემგონი მიდის რამეები, ჩვენ გზა გავიგრძელეთ და ყვავი ჩხიკვის მამიდა გზით წავედით,  ჭობისხევის ჩანჩქერი უნდა გვენახა გზადაგზა.

სოფლიდან გზადაგზა მუჭანახევარა გზები მიდის, ზოგი იქით, ზოგი აქეთ, როგორც მახსოვს, ჯერ მარჯვნივ, მერე მარცხნივ მერე მარჯვნივ (მინდვრიანი გადასახვევია) და ჩანჩქერამდეც მისული ხარ. ეს კეთლი ადამიანები შეგვხვდნენ გზაზე და საკმაოდ გრძელი აღმართები აგვატარეს.

ერთ-ერთი ყველაზე მშვიდი გასვლა იყო ჩემი ამ ჯგუფთან ლაშქრობების ისტორიაში, აი ყველაფერი სულ ერთი რომაა, უბრალოდ დაბოდიალობ და ტკბები.


უმეტესობა მიკროსკოპული ზომის რუგზაკებით იყო, ისეთი პატარებით, რომ მე ლამის შემრცხვა “ამხელა” 60-ლიტრიანი ჩანთა რომ მეკიდა+პარალონი+კარავი და  ფაქტიურად ფეხებგამობმული რუგზაკი ვიყავი.  ამ ჩანთისავე წყალობით კინაღამ ძირს გავფრინდი ჩანჩქერისკენ მიმავალ გზაზე, ცალ მხარეს ხრამი იყო, მეორე მხარეს ციცაბო ფერდობი ზედ ამოსული ნაძვებით და ამ ნაძვებზე მეკიდა ხელები, თუმცა რაღაც მომენტში ჩანთაზე მიმაგრებული კარავი გამოედო რაღაცას და კინაღამ ჰოპლა. გავბრაზდი, დავჯექი და აღარ მივდიოდი წინ, სანამ ვიღაცამ ფოტოაპარატი არ გამომართვა, ხელი მომაწოდა და შემაგულიანა.

ოდესმე ნახვას თუ დააპირებთ, რავიცი, ამად არ ღირდა. გურგენიანზე წახვიდეთ ჯობია. მე მეორედ არ დავბრუნდები.

ღამდებოდა, კახისზე ბანაკი რომ გავშალეთ. ჩემი კარავი დიდია, ამიტომ გზაში სიმძიმე გავინაწილეთ,  მე ტენტები მქონდა, მაკას ჯოხები და კიდევ ერთ გოგოს პალოები მივეცით. მივცვივდით მე და მაკა, გავშალეთ კარავი, ველოდებით პალოებიან გოგოს… დაღამდა, გაკუნაპეტდა, გოგო არ ჩანს… არადა პალოების გარეშე კარავი დარბის, იქცევა, ვერ ვაჩერებ ადგილზე, დაგვემხო თავზე. ის-ის იყო ვეღარ მოვითმინე და ცეცხლთან მივედი, ხალხო, ჩემი გოგო დაიკარგა, ხო არ მოგვეძებნა  თქო რომ თურმე იქვე არ ზის?! სასწრაფოდ გამოვართვი პალოები, მაგრამ როგორც თქვენ ჩარჭეთ, ისე მე.  ვარჭობ ნახევრამდე და ვსე… არც თავში ქვა შველის, არც ხელით დაწოლა, არც 98298798 ადგილის მოძებნა თავიდან ჩასარჭობად. (აქ რამე საცოდავი სმაილი). დავდივარ გარშემო და ქოშინ-ქოშინით და ბუზღუნ-ბუზღუნით ვარჭობ, თან ვატყობ, ძაან ვბოროტდები და არაქათიც გამომელია. ბიჭები რომ არა, დარჩებოდნენ ჩემი პალოები ნახევრად ისინი და საერთოდაც ბოლოს ლადომ ისე ჩაარჭო, დილას სერიოზული ძალისხმვა დაჭირდა უკან ამორჭობას. (ბოლო ორი დღეა ამაზონზე დავძვრები, მსუბუქ და მოქმედ პალოებს ვეძებ).

დილით ძროხების ხმამ გამაღვიძა+ვიღაც გოგო სვანი ძროხების ამბავს ყვებოდა, შხარასთან რომ შეგვიკიკინეს. არ შევიმჩნიე და ძილი გავარძელე, გემრიელად გამოვიძინე, ამასობაში გარშემო ვიღაცეები ძროხებს უქშევდნენ და ძროების მიერ დაღეჭილ რამეებზე დარდობდნენ.

დილით აი ასეთი ხედი გვქონდა კარვიდან, კრიალა ცა, მზე,  თეთრი ღრუბლები და ჟოლო, იგივე ქუმელი იგივე ხვაფა, უამრავი, უთვალავი, იმდენი, რომ ჭამ-ჭაამ-ჭამ და აღარ შეგიძლია. სამაგიეროდ შეგიძლია ლოდზე დადო და გადაუღო.
კიარადა ხო…

ასე გამოიყურებოდა ბანაკი ზემოდან…

ჯუსთ ტბასთან ამოსული ხე.

დავიძარით თორმეტი საათისკენ, მეგზური ვერ ვიშოვეთ, სამაგიეროდ გზაზე ვიშოვეთ ბევრი ადგილობრივი, რომლებმაც ძალიან დიდხანს უხსნეს ბიჭებს, როგორ უნდა გადავსულიყავით თორში, სულ მარჯვნივ აირეთ გეზი, გზას არ გაუყვეთ, ბილიკით უნდა იაროთ და საერთოდაც ამ გორას რომ გადაივლით დიდი მინდორი შემოგხვდებათ და იქ მარჯვნისაკენ ბილიკია და გაყევით და მიხვალთო.

ხოდა დავადექით გზას… მარცხნისაკენ, გზით… ვინაიდან თორი ძალიან შორს არ იყო+ტყეში ვიყავით+ზურგზე მეკიდა ჩანთა სადაც იდო საჭმელი, თბილი ტანსაცმელი, საძილე და კარავი+დედაჩემი გაფრთხილებული იყო, რომ შეიძლება დამაგვიანდეს ან ხვალ ჩამოვიდე, ის აზრი, რომ შეიძლებოდა დავკარგულიყავი, ძალიანაც მართობდა.

ამასობაში გზაზე ოთხი ვაიმოლაშქრე ვიპოვეთ.. ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობით. გზა დაგვებნა და წელამდე ბალახებში ვიარეთო… ნუ კაი, გავაყოლეთ ხელს.  რამდენიმე მინდორიც ვიპოვეთ, რამდენიმე განაკაფიც, გზებიც, ნაირ-ნაირი… აი ბილიკი ვერა.

რაღაც მონაკვეთში ძალიან მაღალი ბალახი იყო, პლიუს მემგონი დიდი მანქანის ნაკვალევი, ხოდა მივდივარ, თან წონასწორობას ვიცავ ამ ბორბლების ნაკვალევსშუა მიწაის წვრილ ზოლზე, ხოდა უცებ მიწა გამექცა ფეხქვეშ, აი, მოსუსტებული რომაა და დაადგავ და წკაპ. ფეხი გადამიბრუნდა, თან წინ დახრილს ზურგჩანთა დამაწვა მთელი ძალით და სანამ მე ამ წონის გაწონასწორება მოვახერხე, რომ თავით არ დავცემულიყავი,  ისეთი ფხლიწინის ხმა გავიგე, მეგონა კოჭი მოვიტეხე. კარგადაც მაყვირა, მარა რატომღაც რამოდენიმე მეტრით წინ მიმავალ ადამიანებს არც კი მოუხედიათ.

ნუ კაი… ავკანჭურდი როგორც იქნა, ფეხი გავიქნიე, ჰმ, ისე საშინლადაც არ მტკივა, მოძრაობს, მოტეხილი ასე ვერ იმოძრავებდა… ნაბიჯი გადავდგი.. უპს, მტკივა, თან საკმაოდ. ჯოხიც გამიტყდა, ბოლო შესვენებისას ვიღაცამ (ვინ იცის იქნებ მეც) ფეხი დაადგა და გატყდა. წავედი ნელ-ნელა, ხალხი იქვე ჩრდილში ისვენებდა და რაღაცეებს იცვლიდა, რამოდენიმე ისეთი ტრაგიკული სახით იჯდა, ფეხი მტკივა თქო, just for info ვთქვი და ეგ იყო და ეგ. აშკარად რაღაც უსიერი ტყის დასაწყისში ვიყავით, ნელ-ნელა გაჯურღმულდა და მაყვლის ბარდებიც გამრავლდა.

წინ ლადო მიდიოდა, მერე რამდენიმე ადამიანი და მერე მე, სპეციალურად, თუ რამე, დავისვენებ გზადაგზა თქო.

კი, დაისვენებ…

გავიხედე და უზარმაზარი ნაყარი ხეები, ანუ წაქცეულები, ჩახერგილები, და ზედ მიდიან ბავშვები. პირველზე გადავკანჭურდი, მეორეზეც, მესამეზე კინაღამ ავსრიალდი, მაგრამ მაინც გადავკანჭურდი… ამასობაში ფეხი ეტყობა გახურდა, ან მე გამომეყო ადრენალინი (სიმაღლეების და პოტენციური ჩასავარდნების მეშინია ხოლმე) და ფეხმა გამიარა, თუ მე გავუარე, მოკლედ, მაშინ მაგის დრო არ იყო, ფეხი დამეზოგა.

ხატიას ფეხები

ჯუნგლებში ვიყავით, უსიერში… აი ხომ არის ხარაგაულის უსიერი ტყე (ნუ კაი, იყო, ზანავი-ნუნისის ბილიკზე), ლაგოდეხშიც იშოვება… მაგრამ ასეთი გაუვალი რამე პირველად ვნახე, ან წელამდე ეკალ-ბარდებში უნდა გევლო (რაც წარმოუდგენელია) ან პირდაპირ ხეებზე, რომლებიც ალაგ-ალაგ ტორტმანებდა და ალაგ-ალაგ ქერქი სძვრებოდა. მივდიოდით-მივდიოდით და არ მთავრდებოდა ეს ხეები. თან ნელ-ნელა დაღმართზე დავეშვით.

მერე და მერე ამ ხეებს ხევიც დაემატა, გადავწყვიტეთ (ანუ ლადომ გადაწყვიტა)  მდინარეს გავყოლოდით, სადმე ხომ ჩაგვიყვანსო. ხევისკენ კიდევ უფრო გახშირდა და გასაშიშდა ეს ხეები, ერთ ადგილას სამი მორი იყო დაცერავებული, ანუ წვერით ხევისკენ, ამათზე უნდა ჩასულიყავი, მერე 90 გრადუსით მარჯვნივ გადახვიდოდი და მერე ივლიდი. მივდივარ ამ დაცერავებულზე, შუა მორზე (დაბლა ხევია ასეთივე მორებით, ანუ თუ დავარდი, ჭკა) და უცებ ვგრძნობ, რომ თავით ვყირავდები, ჩანთის სიმძიმემ წინ გადამქაჩა. უცებ მოვტრიალდი მარცხნივ და გამწარებული მეზობლად მდებარე მორს მოვებღაუჭე, თან ფეხის კუნთები ამიკანკალდა დაძაბულობისგან. ვდგავარ ასე მორიდან მორამდე გაჭიფხული და თან ადგილზე ვწრიალებ, გაბოროტებული, შანსია, მე აქ არ ჩავარდები თქო. : )))) ამწუთას ვერაფრით ვერ ვიხსენებ რა ვქენი, ნიტო ბიძგით “გადმოვვარდი” უკან, ნიტო ნუ აი არ მახსოვს… ფაქტია აგერ ვზივარ და ვწერ.

ალაგ-ალაგ ძალიან მიშლიდა ხელს რუგზაკზე მობმული კარავი, 102398129038 ადგილას გამოედო რაღაცეებს და ამ მორებზე ბალანსირებას კიდევ ეს ემატებოდა. რამდენიმე ადგილას ისიც კი ვიფიქრე, ნეტა რა განსხვავებაა ჩემსა და იმ ადამიანს შორის, თოკზე რომ დადის ცირკში თქო. გრძელი ჯოხი არ მქონდა, სამაგიეროდ ბალანსისთვის ვებღაუჭებოდი ფოთლებს, გამხმარ ტოტებს, ბალახის ღეროებს, მოკლედ, ყველაფერს, რაც ახლომახლო იზრდებოდა. ვებღაუჭებოდი პირდაპირი გაგებით არა, უბრალოდ, რატომღაც, ოდნავ ხელიც რომ წაავლო ბალახის ღეროს, მომენტალურად საოცრად ადვილდება წონასწორობის დაცვა. რაღაც ფსიქოლოგიური მომენტია ეტყობა.

ჩემზე უკეთეს დღეში არც სხვები იყვნენ, ერთ გოგოს საერთოდაც ხელით (!) მოქონდა მოზრდილი საძილე ტომარა, და ეს იქ, სადაც ზოგ ადგილას გადასაფოფხებლად მე ორი ხელი მჭირდებოდა და პრინციპში დამატებით წყვილ ხელზეც არ ვიტყოდი უარს. თუმცა სამაგიეროდ ჩანთა ქონდა ძალიან პატარა და სავარაუდოდ მსუბუქი, რაც იმ ფორთხვას გაუადვილებდა. ერთ ბიჭს კიდევ მთლიანი ჩანთა მოქონდა ხელით, ჩახუტებული…

ხევში  რომ ჩავბოდიალდით, იქვე წყარო ვიპოვეთ.. ანუ შედარებით ფუსთა წყალი, მიწიდან ამოსული, ნაწილმა დალია, ნაწილმა (ანუ მე) ტალახიანი ჭრილობები დაიბანა და ნაღრძობზე თავის ჭკუაში ცივი წყალი დაისხა.

ერთმა პანიკა დაიმართა, რამოდენიმე ადამიანს სახეზე ეტყობოდა, რომ სიამოვნებით გამოუძახებდა მაშველებს, თუმცა ამის საჭიროება ნამდვილაად არ იყო, გვქონდა მობილური, სადაც იყო ჯიპიესი და ვიცოით სად ვიყავით და საით უნდა წავსულიყავით, უბრალოდ, სწორ ხაზზე მივდიოდით იმის ნაცვლად, რომ ბილიკით გვევლო.

ხევში კიდევ უარესი ხეები აღმოჩნდა და მაკა სასწრაფოდ ზემოთ აძვრა, შანსი არაა მე აქ არ ვივლიო, კიდევ სხვებიც გაყვნენ და ჩვენგ გავეკიდეთ. კი, გზა უკეთესი იყო…შედარებით… მერე ისევ რაღატომღაც ორ ნაწილად გავიყავით, მერე ჩვენ  ცოტა ხანში მდელო დავინახეთ, მეორე ნაწილი ძირს ჩამოვრეკეთ და გზას გავუდექით, რომეღითაც ხემდე, საჭმელი რომ გვეჭამა.

აქედან უკვე ადვილად გავაღწიეთ, აქედან უკვე “ავტობანი” იწყებოდა და…

და მერე თორი, პატარა ლამაზი სოფელი, სადაც უნდა წახვიდე, დატოვო ცივილიზაციის ყველა მიღწევა სახლში, ქინდლის გარდა და დაისვენო, ისუნთქო, თივის ზვინზე წამოწვე და იკითხო, ცოტაც იმუშაო და განიტვირთო…

ჭა გვანახეს ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა და დავესიეთ, მთელი გზა უწყლოდ ვიარეთ, სადაც რამე გუბე შეგვხვდა, ლამის ყველაფერი დავლიეთ…  არაქათგამოცლილები სხედან…

ძალიან ლამაზი სახლი ვიპოვე მე თორში, მთელი ასიოდე წლის.

მერე ჩავჯექით მარშუტკაში, ვისმენდი ამას და ვგრძნობდი, რომ ძალიან, ძალიან დიდი ხანია ასეთი ბედნიერებით სავსე არ ვყოფილვარ, ერთი დიდი, ფერადი, დადებითად დამუხტული ბუშტი ვიყავი, ტყის ენერგიით სავსე.

პ.ს. დაახლოებით ორ საათში, როცა მარშუტკიდან ჩამოსვლა მოვინდომე, მივხვდი რომ მარჯვენა ფეხს ვერ ვადგავდი, ძალიან მტკიოდა. ორშაბათს ექიმთან რომ წავედი, უზარმაზარი ჰემატომა+ნაღრძობი აღმოჩნდა. ტრავმას კიდე ტრავმა დავამატე თურმე იმდენი სიარულით, თორემ ასე არ გამისივდებოდა. შედეგად წელს კატიწვერაზე ვერ ავედი, ლამის ერთი თვის მერეც  კი დიდხანს სიარულის მერე “თავს მახსენებს”.

პ.პ.ს. ოდესმე თუ ფეხს დაიზიანებთ და ჩემსავით ლაშქრობებში აპირებთ სიარულს, ააააუცილებლად მიდით ექიმთან, თორემ  ახლა კი გაივლის, მარა ყოველი ძლიერი დატვირთვისას თავიდან შეგაწუხებთ.

თუშური ჩემ-ფესვ-ტური II


ჩვენ ამ დღეს ორჯერ გაგვიმართლა, ორმაგად დავიკარგეთ:

  • დიკლოში მიმავლები ომალოს ბილიკს დავადექით
  • და ომალოს ბილიკზე დამდგრებმა ეგ ბილიკიც დავკარგეთ
  • კიდევ კარგი დავკარგეთ, გადავრეკეთ და დიკლოს ბილიკი მიგვასწავლეს
  • მეორე გამართლება-დათვის ბუნაგს ვესტუმრეთ და სახლში არ დაგვხვდა

ხოოოოდა, მეორე დღეს დილით წვიმიანი დილა რომ დავინახე, გულზე შემომეყარა, გამოვძვერი კარვიდან, გავშალე ცალი ფეხი, მივლასლასდი ნაკოცონარ ადგილთან და შევუშვირე ჩემი შავი შორტიკები გასაშრობად.

ამასობაში რკინის კრუშკები შემოდგეს ცეცხლზე, მე მივხვდი რომ ცხელი წყლის მათხოვრობას აზრი არ ქონდა, რიგში ისედაც ბევრი იდგა ჩემამდე, ალექსას გაზი გამახსენდა და ოლია მათხოვრის და აბეზარი ბუზის როლში შესულმა მივაჭერი, ფლიიიიზ ყავა თქო, ხოდა ასე და ამდაგვარად მე და ხათოს და კიდევ მაკას გვერგო ცხელი ქაფქაფა ყავა იმ ცივ დილას. (ალექსა ამასობაში მთის ქონდარს არეკლამებდა, მაგრამ ყავა ჩვენი არსობისა-ო მივუგეთ ჩვენ )


მერე წავცანცარდით მე და ხათო, წინა დღეს ალვანის სახლში შუქი დაგვეტოვებინა და გასაღები გამოატანეთ ბესოსო დამირეკა თამაზიმ, მივეცით გასაღებები, შევარჭეთ დასატენად ტელეფონ-ფოტოაპარატები, გავისეირნეთ დართლოში და დავალევინეთ თვალებს წყალი, ვითამაშეთ კდემამოსილი მანდილოსნების როლები, მე ამასობაში მივხვდი რატომ მქონდა შატილში “სახლშიდავბრუნდი” შეგრძნება, სიპისქვებიანი სახლების გამო, ხოდა ამასობაში სხვებიც მოვიდნენ, ბრაზიანმა შორენამ გვითხრა ეკლესიის ადგილიდან გამოდით დროზე, თორემ წვიმა მოგივათო (შორენასთვის ექსკლუზიურად არ გაწვიმდებოდა რამდენიმე კვადრატულ სანტიმეტრზე ეტყობა :უსერ:)

ჩანთები დავტოვეთ, დიკლომდე უჩვენოდ წაიღებდა მანქანა და დავადექით ბილიკებს, რომლებითაც უნდა გადავსულიყავით დართლოდან დიკლოში ჩიღოს გავლით.

ჩიღომდე მარტივი იყო, თუ რამდენიმე ცხვრის ბინას არ ჩავთვლით, წარმოიდგინეთ, მიდიხარ შენთვის, უცებ ხედავ ცხვარს სადღაც შორს და მოექანება შენკენ კბილებდაღრჭენილი უზარმაზარი ქოფაკი და გიყეფს. თან ვიღაც ძაღლი აგვეკიდა და მთელი გზა წარმატებულად მიშლიდა ნერვს, იმიტომ რომ ძაღლის დანახვაზე უფრო წიოკდებოდნმენ ის ქოფაკები.

იდეაში მეცხვარის ძაღლი არ იკბინება, უბრალოდ გიყეფს და განახებს რომ “აქ მე ვარ და აბა დროზე დასტოვა ტერიტორია”, თუ ბილიკზე ერთად შეჯგუფდება რამდენიმე კაცი და მშვიდად გაივლის, ხელის ქნევის, ჯოხის მოღერების, ქვის სროლის, წივილ-კივილის და მსგავსი მანიპულაციების გარეშე, არც თვითონ არ ერჩის , ყეფა-ყეფით გააცილებს, სანამ იმ ტერიტორიას არ გადაცდება, რომელიც თვითონ აქვს “მონიშნულ-მისაკუთრებული” და შორს წასულსაც მიაყეფებს ერთ-ორს, პროფილაქტიკისთვის.

თავიდან ძალიან მეშინოდა, აი უძალიანესად, დიკლოდან გასულებიც არ ვიყავით, მეცხვარე შემოგვხვდა ცხვარი მიყავდა სადღაც და ეს მოგზაური ძაღლები ისეთი გაცოფებულები იყეფებოდნენ, ბოლო ხმაზე ვიკივლე გაიყვანეთ თქო, მოვიდა მერე, გვიშველა. მერე და მერე მივეჩვიე, ისინი ყეფდნენ, ჩვენ ერთად ვქუჩდებოდით და ნელა გავდიოდით ბილიკზე, აქეთ-იქიდან ძაღლები მოგვდევდნენ და ყეფდნენ, მეცხვარეები არც კი გვიმჩნევდნენ, ერთს გამოიხედავდნენ (ან არც გამოიხედავდნენ) და საქმეს აგრძელებდნენ, ამით კიდევ უფრო ვმშვიდდებოდი, ე.ი. იცის რომ არაფერს არ გვიზამენ თქო და ვაგრძელებდი ბილიკზე სიარულს.

იმჰო, თუ ცხვრის გადარეკვისას შემოხვდი და არა ჩვეულ ადგილას, კიდევ უფრო აგრესიულები არიან.

ხოდა ამასობაში მივედით ჩიღოში, დიდი არაფერი, პაწუკა სოფელი, ერთი ოჯახი დაგვხვდა სულ და იქაური მყეფარი, რომელსაც ჩვენი ძაღლი შემოეკბინა, საოჯახო სასტუმროც იყო, სამჯერადი კვებით 50 ლარიო, უკვებოდ 30. თითქმის ყველა სოფელშია მსგავსი სასტუმროები, დაგაძინებენ, გაჭმევენ, შხაპსაც მიგაღებინებენ.


იქ აგვიხსნეს რომ “ქვასთან მარჯვნივ უნდა გადაგვეხვია”, მერე მდინარე გადაგველახა ხიდით, მერე ბილიკით ავიდოდით, გადავივლიდით დიკლოს მთას და დავინახავდით მთის წვერიდან დიკლოს. ხოდა, ძალიან მოვინდომეთ და დავინახეთ “ქვა”, გადავუხვიეთ მარჯვნივ, დავიწყეთ დაშვება ციცაბო ბილიკზე, ტყეში, გავიგონეთ მდინარის ჩხრიალი, გაგვიხარდა, მივედით ახლოს და… მდინარეზე გადებულია ოთხი მორი, რამდენიმე ადგილას გარდიგარდმო სხვა მორით გამაგრებული, დაბლა ლოდებზე მოჩქეფს მდინარე და ვიღაც ღადაობს რომ ერთი ხელ-ფეხის აცდენა და ვსო, კაპუტ… ცურვა თუ არ იცი, მართლა 100% კაპუტ, თუ ცურვა იცი, ან გადარჩები ან არა, სწრაფი დინებაა და შეიძლება რომელიმე ლოდზე მიგახეთქოს.


წარმოდგენა რომ შეგექმნათ, აქ დაშვება ახალი დაწყებული გვაქვს არასწორ ბილიკზე და ხეობაში ჩავდიართ, სიღრმე არ ჩანს…


პირველები გერმანელი გოგო და ორი ჩვენი ბიჭი გადავიდნენ, მერე კიდევ სხვა გოგოები, მე ვიდექი და მუცელი ამტკივდა შიშისგან და სანამ სიმხდალე მომრევია წავალ თქო, ჩანთა ქსოვრელმა გადამიტანა, შარფი მოვიხსენი მხრებიდან (ბუზ-კოღო-ქინქლებს ძალიან გაუხარდათ) თავი ხელში ავიყვანე, მორებზე დავჯექი და ისე დავიწყე გადასვლა.

ამ დროს მთავარია, ძირს არ ჩაიხედო და პირდაპირ იყურო, თორემ მოგეჩვენება რომ ხიდი მდინარეში მიცურავს, დაგეხვევა თავბრუ და მოადენ ტყაპანს, ძალიან ვცდილობდი წინ მეყურა, მაგრამ ისიც ხომ უნდა დაინახო, რას კიდებ ხელს და სად ჯდები და უცებ მივხვდი რომ დამერხა, მეჩვენება რომ “მივცურავ”, თან საშინელი სისწრაფით, დავხუჭე თვალები, თავბრუმ უცებვე გამიარა, წამოვდექი და ახლა ოთხზე მდგარმა გავაგრძელე გადასვლა (აქ ზურგსუკან ვირაცის ყვირილი მომესმა, ხათო ყოფილა). ოთხით უფრო მარტივი აღმოჩნდა და ასე გავედი მეორე ნაპირზე. რეალურად, რომ არა ჩემი ცურვის არცოდნა, ძალიან მშვიდად გადასასვლელი ხიდი იყო, ჯუსტ ცოტა უნდა გაგეჭირვებინა და გეფოფხა.

მეორე ნაპირზე დაგვხვდა წელამდე ბლახები და ბილიკის არანაირი ნიშანწყალი, არადა უნდა ყოფილიყო. რატომღაც მდინარის მიმართულებით გადავწყვიტეთ წასვლა, გავუყევით ნაპირს, ჯუნგლი, ბლახი, ბუზი, კოღო, ჩახერგილი ტყე, წაქცეული მორები, ზოგგან დამპალი, უამრავი ტყის მარწყვი (გამოვკსტი, ისეთი გემრიელი იყო), ალაგ-ალაგ დათვის ნაგორავები. პარალელურ რეჟიმში რამდენიმე კაცი ცდილობდა სწორი მიმართულების დადგენას.

ნაგორავებს რომ გადავაწყდით და დათვი ვახსენეთ, ნაიამ მოიმარჯვა მობილური და რომელიღაცა კეთილი ადამიანის და შემდგომ მეორე კეთილი მწყემსის დახმარებით და რჩევით დავბრუნდით უკან, ისევ გადავფოფხდით იმ ხიდზე (დიდხანს ვბჭობდით ღირდა თუ არა გადასვლა, ნაწილი ამტკიცებდა რომ დიკლო მაინც აქეთ მხარესაა და ასევე უნდა ავაჭართ მდინარის გაყოლებაზეო), უკან გადაფოფხება უფრო რთული აღმოჩნდა, მეორე ნაპირი ამჯერად უფრო მაღლა იყო ვიდრე აქეთა და ხიდის ბოლოსკენ ისეთი შეგრძნება მქონდა რომ უკან ვვარდებოდი.

ავიარეთ ის აღმართი უკან. უფრო სწორად, ავფოფხდით, ასვლა არ ერქვა ამას. წყალიც გვითავდებოდა და თან ნერვი მეშლებოდა, იმხელა დაღმართ-აღმართს რომ მივასკდით უაზროდ. გზადაგზა წამდაუწუმ ვჩერდებოდით და მე სერიოზულად ვიფიქრე ჩიღოში გაგვეთია ღამე, მეორე დღეს გადავიდოდით დიკლოში, ფიფლებმა არაო და ნუ კაი, ავფოფხდით როგორც იქნა ზემოთ, ქსოვრელის ჩხუბის თანხლებით, დავინახეთ ნანგრევები და ნაიას მეცხვარის მითითების მიხევით დავეშვით ქვემოთ, მერე იყო ხიდი, ხიდის ზემოთ წყარო, სადაც თვალებში გამოვიდეხედეთ და შევუდექით ბილიკს სულ ზემოთ და ზემოთ, ალაგ მდელოზე, ალაგ ტყეში, თან სერპანტინებად იყო ეს ბილიკი და სადაც დასასვენებლად დავჯექით ყველგან ქონდარი გავჭყლიტეთ და ეს ლაშქრობა ამ სუნთან ასოცირდება ჩემთვის. ზოგადად, ძალიან მინდოდა დამეჩივლა დავიღალე თქო, მაგრამ ერთ-ერთ მოლაშქრეს მუხლი ქონდა ნატკენი, ტკივილგამაყუჩებელი დალია და ისე მოდიოდა, ორი ჯოხით და იმას რომ ვუყურებდი, ვკეტავდი და გზას ვაგრძელებდი ჩუმად.


ის ნამდვილი ხიდი რომ დავინახე, მეორე სუნთქვა გამეხსნა

გზადაგზა არყის ხეების ტყეს შევხვდით, თუშეთში და არყის ხეები, არ ველოდებოდი.


წიწვიანების იყო ალაგ-ალაგ

ამასობაში ჩამოღამდა, ფაქტიურად ოთხით მივფოფხდი მთის წვერამდე, საიდანაც დიკლო ჩანდა და ქვებზე დავეხეთქე დასასვენებლად. მციოდა, მყინავდა, თბილი არაფერი არ წამოვიღე რატომღაც (შტერ) და საწვიმარში გავეხვიე.

წვერზე საყვარელი მესაზღვრე დაგვხვდა, ცოტაზე გაგვაცილა, კიდევ ერთხელ შეგვახსენა, რომ ძაღლების დანახვისას შევჯგუფებულიყავით და ისე გაგვევლო, დაგვემშვიდობა და ჩვენ სრულ უკუნეთში გავაგრძელეთ გზა, ტყეში.


დიკლოს ახლოს ძაღლების ყეფა გავიგონეთ, ვიცადეთ იქნებ ვინმე გამოვიდესო (ახლოს ისმოდა ყეფა), არავინ რომ არ გამოვიდა, რაღას ვიზამდით, წავცანცარდით და აღმოჩნდა რომ საერთოდაც მეორე მთაზე ყეფდნენ ის ძაღლები.


სოფელთან არმისული ჯიპის ეკიპაჟს დაენთო ცეცხლი და გველოდებოდნენ, ისე უბოდიშოდ დავასკდი პარალონზე, არც კი მიკითხავს შეიძლებოდა თუ არა და რაღაც პურს წავეპოტინე. ვერ შევჭამე, თავი არ მქონდა, გადავაგდე, ვიჯექი და ცეცხლზე ვლღვებოდი.

ამასობაში ჩვენი ბარგიც მოიტანეს და მოდით აქო დაგვირეკეს სოფლიდან, წავჩანჩალდი, ახლა უკვე ავტოპილოტზე (მომთენთა ცეცხლმა) კინაღამ კრაზანების თაიგული დამრჩა, გზადაგზა რომ ვაგროვე, ჩავედით სოფელში, ახლა იქ დავსხედით რაღაც სკამზე… ხოდა ისხდნენ ის ქალები და ჩაღმურად ქოთქოთებდნენ რა უთავბოლო ხალხიაო, თავი რომ ვერ შევიკავე და პასუხი რომ გავეცი ცოტაარიყოს გაუკვირდათ, როგორ გავიგე რას ლაპარაკობდნენ, მერე ავუხსენი რომ თუში ვიყავი და ახლა ის გაუკვირდათ, რატომ ჩაღმურად არ ვლაპარაკობდი. მერე გამომკითხეს ვინ ვიყავი და ააა, საბდოს გერის შვილი ხარ-ო? (საბედა ბაბუაჩემის მეშვიდე თუ მეექვსე ცოლია, ანუ ჩემი ბებიანაცვალი)… საბედნიეროდ გამოკითხვა ამით დამთავრდა და ლეონკე ბელადიძემ მოგვაკითხა, სახლის კარი გაგვიღო…


მე სასწრაფოდ ყველაზე რბილი ლოგინი დავიკავე ჩემთვის და ხათოსთვის, იქვე მდგარი სავარძელი საწყობად გამოვიყენე, დავიკიდე ყველანაირი ხმაური-ყაყანი-ვიღაცისფეხის და კედლებში გამჯდარი ცხვრის სუნი, პლედი დავიფარე ფეხებთან, ტანსაცმლიანად ჩავძვერი საძილეში, ისე რომ შარვლის ღილიც კი არ გამიხსნია, გადავბრუნდი კედლისკენ, არადა არ მეძინებოდა, უბრალოდ, არაფრის თავი აღარ მქონდა, დაღლილობისგან გული მერეოდა, თან ძალიანძალიან მშიოდა და ვნატრობდი ნეტა ვინმე მოიფიქრებდეს, პურის ფინჩხას შემომთავაზებდეს თქო მარა ვის ქონდა ჩემი თავი ყველა გაჭირვებული იყო იქ.

ბუნდოვნად მახოვს როგორ ხმაურობდნენ და ჭამდნენ ვიღაცეები ოთახის მეორე ბოლოში, როგორ ომახიანად გეგმავდა ნიკოლოზი რაღაცას, როგორ ჩაძვრა ხათო საძილეში და რაღაცეებს იძახდა (თუ არ იძახდა?), როგორ შევუღრინე რომელიღაც ტიპს, შენი ფეხსაცმელი ოთახიდან გაიტანე თქო, როგორ იმტკიცებდნენ ვიღაცეები საწოლებს და წინ და უკან დაათრევდნენ ლეიბებს და მერე აღარაფერი არ მახსოვს მეორე დილამდე, როცა შორენა შემოჩხუბდა ოთახში, ადექით, ორეთის ტბაზე უნდა წავიდეთ ცხენებითო….

პ.ს. ოდესმე თუ დართლოდან დიკლოში ფეხით გადასვლას დააპირებთ – დართლოდან ჩიღომდე მართლა ერთადერთი ბილიკი მიდის, ჩიღოში რომ შეხვალთ, სოფლის გავლით ქვემოთ უნდა დაეშვათ, გადალახოთ პატარა ღელე/ხევი ქვებზე სკუპსკუპით, გაყვეთ მარცხენა, ყველაზე ზემოთა ბილიკს, ბილიკი მოუხვევს და აიწევს ცოტა ზემოთ, ცოტას გაივლით და დაინახავთ ნანგრევებს (სოფლიდან გამოსვლიდან ასე 10-15 წუთში ან არც), დაეშვებით დაბლა ისე რომ ნანგრევები მარჯვნივ დარჩეს, ბილიკზე შემოგხვდებათ დიდი წითელი ქვა და წახვალთ მარჯვნივ, ზიგზაგისებურად ეშვება ბილიკი ტყეში, ზოგგან მაღალ ბლახებში იკარგება და წყლიანდება და რუს გავს და არ შეიმჩნიოთ, გააგრძელეთ გზა, მიადგებით ადამიანურმორებიან ხიდს, ხიდთანვე გრძელდება ბილიკი, რომელიც ადის მარჯვნივ და ზემოთ და რაც მთავარია, 5-ოდე წუთში გხვდებათ წყარო, ასერომ მდინარის წყლის ამოხაპვით თავს ნუ მოიკლავთ. მერე გაყვებით ამ ბილიკს, ივლით-ივლით, ერთადერთია და ვერ დაიკარგებით. მთის წვერზე ცოტა მდელოზე იკარგებასავით მარა უკვე იმ ადგილას, საიდანაც დიკლოც მოჩანს. მერე ძაღლებია და უნდა შეჯგუფდეთ, მერე გზა ისევ ტყეში შევა და ისევ ვერ დაიკარგებით და ასე ჩაბილიკდებით დიკლოში და არ დაგავიწყდეთ მანდაურობა მომიკითხეთ და გულნაზის გადაეცით დიდი მადლობა შხაპისთვის და საყვედური ძროხის ყველის და არაკოტრული ხაჭაპურებისთვის.