100 კაცის ფენომენი ლაშქრობაში


რამოდენიმე წლის წინ შატილში სამი მარშუტკით ვიყავით წასულები. დღემდე ვპოულობ ადამიანებს, ვითან ერთადაც “თურმე” მომივლია ხევსურეთი.

spring-flowers-and-grass-wallpapers_36288_2560x1440

ფეისბუქ ფრენდმა დაასტატუსა რაღაც, მერე იმას კომენტარები მოყვა, მერე რამოდენიმემ ისიც თქვა, ლამაზი ხედის დანახვაში 100 კაცი ნამდვილად ვერ შემიშლიდა ხელსო. ჩემი აზრით, შეუშლიდა და თან როგორ.

ბუნებაში, განსაკუთრებით მაღალ მთაში და უღრან ტყეში იმიტომ მივდივარ ხოლმე, რომ რამენაირად ცივილიზაციას მოვწყდე და ამ რუზრუზისგან და ქაოსისგან დავისვენო, ხოდა როცა 100 კაცია….

  • ლამაზ ხედში და ფონზე შემთხვევით კადრში შეხეტებული ბევრად მეტი ადამიანი
  • გაცილებით მეტი რესურსი, დახარჯული იმაზე, რომ რამენაირად დააორგანიზო ეს ხალხი
  • დაქსაქსული ჯგუფი (ე.წ. სასტავები). ერთი რომ გიტარაზე უკრავ, მეორე ქეიფობს და მესამე ხეზე კონწიალობს და ერთად თუ არიან, ერთი შეხედვით ვერც მიხვდები
  • პროცენტულად მეტი გაჭირვებული და საპატრონო, იმიტომ რომ ასეთ ჯგუფებში ბევრი ახალბედა ხვდება.
  • დაბანაკების პრობლემა–  ორი კარავი ლამის ყველგან გაიშლება, 10 და მეტი- ვერა
  • ხალხი, ხალხი ევრივეარ, კომუნიკაცია, და ბოლოს 5 წუთი საწყალ ბუნებას
  • თქვენი არ ვიცი და მე რელაქსაცია მირჩევნია ბუნებაში და არა ბუნებიან ადამიანებში (თუმცა კარგი ბუნების ადამიანი ძალიან კარგია)
  • ხმაური, წიოკი, კვასკვასი, გაგანი და ვინ როდის სად რას აურევს, კაცმა არ იცის
  • ჩემსავით ხუთი წლის მერე გაარკვევთ, რომ უი, თქვენ ერთად იყავით ტამ, ჭიუხებში ან სადმე
  • სიზარმაცის ზრდა. ოთხ კაცში გინდა-არ გინდა მონაწილეობას იღებ. 40-ში ყველა ხელებში უყურებს ერთმანეთს და ველოდება, ან ფეხებში ებლანდება,  იშვიათი გამონაკლისების გარდა.
  • ორგანიზატორის უზარმაზარი თავისტკივილი, არ გინდა ამხელა ხალხს ჩამკეტი დაუყენო და მომწყემსო? თან ვინმეს ისე იოლად მიაკარგავ, როგორც ნემსს თივის ზვინში
  • სიარულის ტემპის მნიშვნელოვანი ვარდნა. პლიუს, გაცილებით მეტი დრო იხარჯება დილით ადომაში და გამზადებაში
  • და ა.შ.

ხოდა წელს თითქმის არსად არ ვყოფილვარ ბევრი გარემოების გამო (ნუ ეს ცალკე თემაა, რომლის გამოც ლამის შავი დროშები გამოვკიდე), მაგრამ ზოგადად ძალიან ვერიდები ბევრ ხალხთან ბოდიალს, ან თუ მივბოდიალობ, “ვინმე ჩემიანი” მიმყავს, რომ ორასორმოც კაცთან კომუნიკაცია ავირიდო თავიდან. (oh, yes, I am very shy and introverted).

რამე დადებითიც ექნება ალბათ 100 კაცთან ერთად ტამ ჭიუხების, ტანიეს, ტობას, პანორამების ბილიკის და ა.შ. ნახვას უბრალოდ, მე ვერ ვხვდები, რა და გამიხარდება, თუ გამანათლებთ :დ

როგორ წავიდე ჩემს პირველ ლაშქრობაში? (მოლაშქრე კლუბები)


291508

 

  • მაშინ, როცა გარშემო არავინ გყავს მოლაშქრე
  • ორნი/სამნი ხართ და მარტო მაინცადამაინც არ გეხალისებათ
  • და ა.შ.

პირველი, რაც თავში მომდის,

მოლაშქრეთა ეროვნული ფედერაციაა.

ახლო შეხება არ მქონია, თუმცა ვიცი, რომ აწყობენ ექსკურსია/ლაშქრობებს და საკუთარი აღჭურვილობაც აქვთ, ანუ, თუ არაფერი არ გაქვს ამ ეტაპზე, მგონი კარგი აზრია.

გარდა ამისა, თბილისში ძალიან ბევრი მოლაშქრეთა კლუბია, ნაწილი ვიცი, ნაწილი სამწუხაროდ, არა და თუ რამე გეცოდინებათ, შეგიძლიათ დამილინკოთ და ჩავამატებ.

hikers

ფეისბუქ ჯგუფები

აქ  გაწევრიანების მერე შეგეძლება ივენთებს ადევნო თვალყური. ნაწილი კომერციული ჯგუფებია, ნაწილი მეგობრული.   დასასპამად და საკუთარი გასვლების გასარეკლამებლად ნუ დაემატებით, მკაცრად აკონტროლებენ პოსტინგს.

Hiking in the Bugaboos, Banff National Park.

ფორუმები

2640_1_c7c3ed

სასარგებლო ინფორმაცია

  • ლაშქრობა არ არის ქეიფი, თუ სიარულისას გამოთვრები და ორგანიზატორს ფეხებზე დაიკიდებ, მეორედ დიდი ალბათობით, აღარ წაგიყვანენ.
  • ლაშქრობაში ბევრად მალე უახლოვდები ადამიანებს, ამიტომ ის, რომ აქ პირველად ხარ და უცხო ხარ, ერთ-ორ საათში დაგავიწყდება.
  • ყველა ჯგუფი ინდივიდუალურია, სხვადასხვა ჩვევებით/ხალხით/ტრადიციებით.
  • დასაწყისისთვის მარტივი ექსკურსიით დაიწყე, საკუთარი ძალების შესაფასებლად
  • ჰხოდა ყველაზე მტავარი- პოზიტიურად უნდა განეწყო და ყველაფერი იქნება კარგად

წარმატებები

მწარე სიმართლე ლაშქრობებზე


Comfort zone Adventure

ამ ბლოგზე ბევრი გსმენიათ, როგორი გენიალური რამეა ლაშქრობები.

მოდი ამჯერად იმაზეც მოგიყვებით, რაზეც არასოდეს ყვებიან ხოლმე ლაშქრობებიდან დაბრუნებულები. იმ “საშინელებებზე”, რაც შეიძლება პირველივე-მეორევე ლაშქრობაში დაგხვდეთ და რაც აბორიგენი მოლაშქრისთვის ნორმაა, ვიღაცისთვის შეიძლება ტრაგედია იყოს.

თქვენ შეიძლება დაიკარგოთ

royalty-free-hiking-clipart-illustration-1112466

ხო, აი ასე, მარტივად.

ჩემს პირველ “სერიოზულ” ლაშქრობაში ისე გულმოდგინედ დავიკარგე,  ზოგადი გამართლებადობა რომ არა, და კიდევ კარგი ამინდი,  ცუდ დღეში ჩავვარდებოდი. საბოლოო ჯამში, სულ ოთხი “მსხვილი” დაკარგვაა ჩემს წილ. ხევსურეთში, თუშეთში, ბორჯომში და… ბორჯომში.  ამ დროს ყველაზე ცუდი, რაც საკუთარ თავს შეიძლება გაუკეთო, შიში და პანიკაა. ვინ არ დაკარგულა, აგერ ვარ ცოცხალი და გადასარევთავგადასავლებიანი.

დაკარგვისას შეიძლება მოულოდნელ და რთულ რელიეფს გადაწყდეთ

Hiking05

მაგალითად, ასეთს

თქვენ შეიძლება დაიკბინოთ

SONY DSC

ჩემთვის მივძვრებოდი მდინარის ნაპირას, ღამე,  და რატომ შევხტი იმ მორზე, თუ ვიცოდე…. უცებ ვიგრძენი როგორ მიკბინა რაღაცამ ჯერ კოჭზე, მერე წვივზე, მერე მუხლზე, თეძოზე. ელვის სისწრაფით. ელვის სისწრაფვითვე გადავხტი მოშორებით, გავიხადე შარვალი და დავიფერთხე, კუნაპეტ სიბნელეში, მდინარეში, ქვაზე მდგომმა.  სავარაუდოდ ჭიანჭველა იყო, ორი დღე კი მტკიოდა ნაკბენები.

კოღოები, ობობები, ტკიპები, ჭიანჭველები, გველები, მორიელები…..

თუმცა მე ამდენი წლის მანძილზე მხოლოდ ერთი საწყალი ჭიანჭველა გადამეყარა  (თუ მე გადავეყარე) და ისეც არ გეგონოთ, რომ ყველა ხის ძირში ჩასაფრებული დრაკონი ზის.

თქვენ შეიძლება გარეული ცხოველი გესტუმროთ

P7090499

ეს უფრო მაშინ, თუ რამოდენიმე ადამიანია. ბევრ ხალხს და ხმაურს ერიდებიან. თუ დათვი და მგელი და ტურა არა, მინდვრის თაგუნია შემოიცუნცულებს. იმასაც შია, შენ კიდევ კოცონთან გემრიელობებს რომ ტოვებდი, აბა რა გეგონა?

თქვენ შეიძლება ბიჭებთან/გოგოებთან ერთად მოგიწიოთ ძილი კარავში

sleeping in a tent

არც მიფიქრია ეს რომ უნდა დამეწერა, მაგრამ ლაშქრობების ორგანიზატორმა  აღნიშნა, რომელიც მამრია და გულწრფელადაა შეწუხებული გოგოების მოთხოვნებით.  ლაშქრობაში ეს ბუნებრივი მოვლენაა, იმიტომ რომ სად გითვალონ ახლა კარვები და  ადგილები? კდემა სახლში უნდა დატოვო  და ისე წახვიდე. ან ჩემსავით საკუთარი კარვით იარო და ვინც გინდა ის შემოუშვა. თუმცა მე სქესზე არ ვჭედავ და საერთოდაც ჩემი კარვის კარი სულ ღიაა, ნებისმიერი ადამიანისთვის, და ეს ასეც უნდა იყოს, იმიტომ რომ ლაშქრობის დაუწერელი კანონები გვეუბნებიან, ქალი და მამაკაცის გარჩევა მაშინ, როცა მას ეძინება, სძაგს ლაშქრობის ღმერთსო.

ხო, ძილზე გამახსენდა….

sleeping-bag

ძილი ნახევრად ფეხზე მდგომარე პოზაში, როცა კარავი დამრეც ფერდობზეა გაშლილი და მთელი ღამე წინ და უკან “დაცურავ”. ხმელი პარალონი, როცა ზურგით ყველა კენჭს გრძნობ. როცა კარავი არასწორადაა გაშლილი და კედლები უსველდება ან წვიმაში წყალი ჩამოდის და გუბეში გეღვიძება. როცა დილის ექვსისკენ სიცივე იმატებს და მაშინ გეღვიძება აკანკალებულს. როცა შენი მეზობელი უკიდეგანოდ ხვრინავს. როცა საერთოდაც უკარვოდ გძინავს, ღია ცის ქვეშ, კოცონთან (მაგრამ ეს ნეტარებაა)

ჰიგიენა არა ისა….

IMG_5774

ნუ აი….შხაპი რომ არ დაგვხვდება, თავიდანვე გასაგებია. არც ცხელი წყალი იქნება კბილის გასახეხად და შეიძლება არც წყარო იყოს პირის დასაბანად. უარეს ვარიანტში ბოთლით მოგიწევს დასხმა. უკეთეს ვარიანტებში ჩანჩქერები, მდინარე და ტბებია. და სველი ხელსახოცები ინტიმური ჰიგიენისთვის. უჟას-უჟას-უჟას? ხო, შეიძლება. თუმცა ლაშქრობაში მსგავს რეაქციაზე გაეცინებათ. თუ არ შეგიძლია, და სულაც არაა გასაკვირი და სასირცხვილო, დარჩი სახლში.

გოგოებს არ გეწყინოთ, მაგრამ მაკიაჟიც სასაცილოა ლაშქრობაში. აი დიდსაყურიანი გოგოსავით… მე ვის რას ვეუბნები, სუნამოს მინიფლაკონი მიგდია სულ, მაგრამ სუნამოც სასაცილოა, პრინციპში.

და ბოლის სუნი, ბოლის სუნი ევრივეარ…. მე მიყვარს… იქნებ შენც შეგიყვარდეს, მაგრამ მანამდე უნდა იცოდე რომ თვალებს აგიწვავს.

თქვეგან შეიძლება “გუნდური თამაში” მოითხოვონ

p015gn2m

მაშინ, როცა ბანაკი იშლება, უქმად ჯდომა სტეხს. ისიც სტეხს, შენი ბოთლიდან წყალს რომ არ დაალევინებ ადამიანს უღრან ტყეში( უღრან ტყეში-მეთქი)  და დახმარების ხელს არ გაუწვდი. ჯგუფს თუ ჩამორჩები ფოტოს გადასაღებად და საძებნი გახდები, ესეც სტეხავს. ბოლო პურს და შოკოლადს რომ გადამალავ, ეგეც ძალიან ცუდი რამეა. კარავში რომ არ შემოუშვებ ხალხს, ესეც.

მზეზე დამწვარი კანი… 

o-SUNBURN-facebook

მაღლა, მთაში, აი რაც არ უნდა წაისვა, რაც არ უნდა წაისვა, არარსებობს, მაინც შეიტრუსები. ღრუბლებშიც კი. მთელი დღე მთის მზეზე ყოფნას ქალაქელის ნაზი კანი უბრალოდ, ვერ უძლებს. დიდი ამბავი, ვის არ დაწვია ოდნავ კანი.

საჭმელ-სასმელი

120823_backpacking-food-quinoa-hiking-backpacking-meals_0001

ხევსურეთში რომ მოვხვდი პირველად, მწყემსს შევეკითხე, წყალი სად ავავსო თქო და იმ კაცის სიცილი არ დამავიწყდება… შვილო აქ სულ წყალი არააო?! მდინარის პირას ვიდექით. მდინარის წყლის დალევა, როცა სხვა არ გაქვს,  მთაში ბუნებრივი მოვლენაა. წყაროსიც, ტყეში.  საჭმელად ანაკომიც ბუნებრივია და შპროტიც (ჩემი ტკივილია) და დილით ცხელი ყავაც შეიძლება არ იყოს. საჭმელი მიაქვთ ცოტა, მაქსიმალურად ენერგეტიკული. ზოგჯერ დღე ისე დაღამებულა, სნიკერსის და ქიშმიშ-ნიგოზის ნარევის გარდა არაფერი მიჭამია.

აბორიგენები, აბორიგენები ევრივეარ

ზოგჯერ ადგილობრივებიც ჭედავენ. აი ასე, მარტივად და კონკრეტულად. რაზე? რავი რაზეც გაეხარდებათ. თუნდაც იმაზე, რომ ერთი ჭიქა არ დაულიე და არ დალოცე. მთაში ჭედავენო იძახიან.  ბარში გამჭედავებიც ბევრი მინახავს. თუმცა ძირითადად მაშინ ხდება გაჭედვა, როცა რომელიმე მხარე  დაიპრანჭება ცხვირაწეული.

მეორე დღის სინდრომი

დაჭიმული კუნთები, კუნთების ტკივილი, ნაკაწრები-ნაკაწრები ევრივეარ. თუ გაგიმართლა, გადაყვლეფილი მუხლები, ხელები, შხამიანი დიყის ნაკვალევები. ცუდი ფეხსაცმლის და ჩანთის შემთხვევაში ბებერები და მხრების/ზურგის ტკივილი. ზოგადი დაღლილობა და სამსახურში ძილები. გრძელი ფრჩხილების შემთხვევაში, ზოჯერ მოტყდომები.

სიმართლე იმაზე, როგორ ადიხარ მთაზე

Hiking Swiftcurrent Creek

“გული რომ ყელშია და თავში რაღაც ბაგაბუგობს როგორ ვერ ვიტან მაგ შეგრძნებას.  სიმაღლის აკრეფისას მემართება სულ”-იძახის ადამიანი, რომელიც ჩემზე კიდევ უფრო ბევრჯერაა სიმაღლეზე ასული. მე არ მაქვს ლაპარაკი გამოცდილ მთამსვლელებზე, ჩვეულებრივ ადამიანებს ემართებათ ხოლმე. მეც მემართება, ხანდახან, სულ პირველად სიმაღლე რომ ავიღე, იქიდან მოყოლებული. აუცილებელი არაა, დაგემართოს, უბრალოდ, ხდება ხოლმე

სიმაღლის აღება: ზღვის დონიდან 400 მეტრიდან სიტყვაზე, 1000-მდე ასვლა. რაც უფრო აღმართზე და სწრაფად ადიხარ, უფრო ბაგიბუგობს. რაც უფრო დიდხანს მიდიხარ, ანუ დამრეცზე და სერპანტინებით, მით ნაკლებად.

სხვა?

რავიცი,  გააჩნია, ყველას თავისი ბზიკები აქვს, მე დღემდე შპროტებზე მაჟრჟოლებს.

ამ ყველაფრის მერე, რატომღა დავდივართ?

აი ამიტომ

This slideshow requires JavaScript.

comfort-zone

სტუმრად განახლებულ კახეთში


DSC_6468

ხედი ნადიკვრიდან, ალაზნის ველი და კავკასიონი.

ჩემი ძალიან სუბიექტური და საქართველოშემოვლილი აზრით, კახეთი ერთ-ერთი ყველაზე “იოლი” და კარგი ტურისტული მიმართულებაა:

  • თბილისთან ახლოსაა
  • გომბორის გზა უკვე გაკეთებულია და მაქსიმუმ საათნახევარში იქ ხარ
  • იშოვება როგორც ეკლესიები, ასევე ტბები, პაწუკა საყუარელი ქალაქები და თუ არ დაგეზარებათ, მთებიც, ანუ თუშეთი (ნუ აქ გზა ძალიან რთულია, მაგრამ იქით წელს გაკეთებას გვპირდებიან და ძალიან აღარ შეგეშინდებათ)
  • სასტუმროების არჩევანი დიდია -ყვარლის ტბა, შატო მერე, ლოპოტა, როიალ ბატონი, ძველი თელავი და ა.შ…. (თუმცა ფასები იკბინებიან, მარგამ დამიჯერეთ, ღირს)
  • ჩემი აზრით, ადამიანმა ცხოვრებაში ერთხელ მაინც უნდა ნახოს შუამთის ტყე. უკიდეგანოდ ლამაზია.

მსოფლიო ბანკის  კახეთის რეგიონალური განვითარების პროექტის  ერთ-ერთი მიზანი კახეთის ტურისტული პოტენციალის  განვითარებაა. არჩევანი დიდია: ღვინის ტურიზმი (მაგ: ღვინის გზა), სათავგადასავლო ტურიზმი (თუშეთი ჩემი სიყვარული) და კულტურული ტურიზმი. კახეთს უკვე facebook ფეიჯი და საკუთარი ტურისტული ლინკიც აქვს: http://www.kakheti.travel/ , ტურისტებისთვის საჭირო ინფორმაციებით. და აი ასეთი ყოვლად საყვარელი ლოგოც აქვს:

აღმოაჩინე შენი კახეთი

Picture1

საინფორმაციო ტურში, რომელიც მსოფლიო ბანკმა მოაწყო, მე და კიდევ რამოდენიმე ბლოგერი მოვხვდით.  ტურისტებად წავედით კახეთში, რომ ჩვენი თვალით გვენახა  ის, რაც გაკეთდა და იგეგმება.

ძალიან დიდი ხნის მერე, ჩემი პირველი გასვლა იყო “ქალაქგარეთ” და დილიდან აჟიტირებული წავედი, თან იმდენად მინიმალური ბარგით, რომ ლამის ოთხი ფენა ტანსაცმელი მეცვა, ნელ-ნელა გავიხდი თუ დამცხება და თან სიმძიმის თრევაც აღარ მომიწევს-მეთქი.

 

DSC_6867

თელავი

ფესტივალ NEWნადიმზე წავედით, რომელიც კახეთში ჩატარდა, გამოფენებით, ხალხური სიმღერებით, მასტერ-კლასებით, ტრადიციული სამზარეულოს ელემენტებით  და ა.შ.  დასაწყისისთვის თელავის ახალი ინტერიერი დავათვალიერეთ, ქუჩებში ვიბოდიალეთ და ძალიან გვიხაროდა, რომ წვიმა არ იყო.

რესტავრირებული  ქუჩები ასე გამოიყურება. გარდა ფასადებისა, ინფრასტრუქტურაც შეცვლილი და განახლებულია. მაქსიმალურადაა შენარჩუნებული ტრადიციული იერსახე, ის, რისი გულისთვისაც ტურისტები ჩვენთან ჩამოდიან.

მათთვის, ვინც გზები არ იცის, მთავარ მოედანზე ტურისტული ცენტრია გახსნილი.

DSC_6282

DSC_6276

მთავრობის ორგანოს შენობა

ადმინისტრაციული შენობა

DSC_6283

რაღაცაკაფე

DSC_6296

პერი და რესტავრირებული სასტუმრო

პერი და რესტავრირებული სასტუმრო

DSC_6885

ვახვახიშვილების კოშკი

ამ კოშკში საგამოფენო სივრცეა, თუში მოყვარული ფოტოგრაფის, შალვა ალხანაიძის ფოტოგამოფენა იყო.

ბატონის სასახლე

მეფე ერეკლეს ძეგლი

ჩემი საყვარელი “ერეკლე” ანუ ბატონის ციხე

DSC_6309

ეს წვეტიანი შენობა გერმანელი საბჭოთა ტყვეების აშენებულია ადრე-ადრე. მარცხნივ უცხოელი ტურისტი, ველიკის ბილიკზე.

ფოტოები ძალიან ბევრი იყო და ბარემ სლაიდშოუ გავაკეთე, ნახვისთვის მიაწკაპუნეთ

This slideshow requires JavaScript.

ჩემი  ფავორიტი ფოტო
DSC_6314

ნადიკვარი სულმთლად ახალი და ცინცხალი დაგვხვდა. ტერიტორია გაზრდილია, ახალი ტერასების ხარჯზე, ატრაქციონებიც განახლებულია, მწვანე გორა გაუთხრიათ და ახლა მინიგვირაბიკი გადის. მე ყველაზე მეტად ახალი ტერასები მომწონს, ბავშვების საქანელებით და საძრომიალოებით.

This slideshow requires JavaScript.

თუ გაგიმართლათ, ასეთ ცისარტყელასაც ნახავთ
DSC_6514

DSC_6513

ჰხო, მე მეგონა, რომ ამას თავად მსოფლიო ბანკი აკეთებდა, იმდენჯერ მოვისმინე თელაველი ნაცნობებისგან. სინამდვილეში, მსოფლიო ბანკის დაფინანსებით,  მუნიციპალური განვითარების ფონდი ახორციელებს სამუშაოებს. კახეთის რეგიონალური განვითარების პროექტი ერთ-ერთია მათ მიერ განხორციელებულ 50-ზე მეტ პროექტს შორის. გომბორის გზის რემონტირებაც მათი ერთ-ერთი პროექტის ფარგლებში მოხდა.

კახეთის რეგიონალური განვითარების პროექტის ერთ-ერთი ამოცანა კერძო ინვესტიციების მოზიდვა, ადგილობრივი ბიზნესის გამოცოცხლება და რეგიონული ტურისტული მარშრუტების ჩამოყალიბებაა. ამასთან, ადგილობრივი კოლორიტის შენარჩუნება და ტრადიციული დარგების ხელშეწყობა.  ანუ, რაც უფრო მიმზიდველი იქნება კახეთი, და იოლად მისადგომი, მით მეტი ტურისტი ჩამოვა ჩვენთან, მით უკეთესად ექნება საქმე ადგილობრივ მოსახლეობას, რომელსაც შეუძლია ტურისტს ადგილობრივი პროდუქტი/ მომსახურება და ა.შ. შესთავაზოს და ტურიზმი შემოსავლის ერთ-ერთ წყაროდ გაიხადოს.

მნიშვნელოვანია, ეს ყველაფერი ნებისმიერი სახის ტრანსპორტისთვის ადვილადმიღწევადი იყოს, ხოლო ტურისტებისთვის მაქსიმალურად კომფორტული, სწორედ ამიტომ, მსოფლიო ბანკის დახმარებით გაკეთდა “შატო მერესთან” და “კახეთის ტრადიციული მეღვინეობის” სასტუმროსთან მისასვლელი გზები და კიდევ რამდენიმე კერძო ობიექტისთვის მომიჯნავე ინფრასტრუქტურა. მომავალი წლიდან  ახალი პროგრამაც იგეგმება, რომელიც იმ მცირე მეწარმეებს დაეხმარება, რომლებსაც ტურიზმთან დაკავშირებულ ბიზნეს-იდეები ექნებათ. ამისთვის საკუთარი ინიციატივა და წამოწყება იქნება საჭირო. ეს პროექტი ჯერ მხოლოდ განხილვის სტადიაშია და იმედია დამტკიცდება.

თელავში, მას მერე, რაც სახლების ფასადები და კომუნიკაციები შეკეთდა, პატარ-პატარა, საოჯახო ბიზნესებიც გაუკეთებია რამოდენიმე ადამიანს. რესტავრირებულ ქუჩებზე პატარა კაფე, მაღაზიები და საკონდიტრო იყო გახსნილი. რამოდენიმე ადგილას ფართიც ქირავდებოდა. მე მაგ ქუჩებზე სახლი რომ მქონოდა, ალბათ პატარა ჰოსტელს გავაკეთებდი, მეც ბედნიერი ვიქნებოდი და ჩემნაირი ზურგჩანთიანი ტურისტიც, რომელიც ძვირიან სასტუმროს ვერ შეწვდებოდა.

ეს ერთ-ერთი ბენეფიციარის კაფეა, ადრე არ მახსოვს, რა იყო, მაგრამ ახლა მეორე სართულიც აქვს. ძალიან მოშიებულიები და საწყლები შევედით, პელმენს ცოტა დიდხანს ველოდეთ, სამაგიეროდ ყავა იყო ძალიან კარგი.

DSC_6321

უკანა ფონზე ძველი, აწ რეკონტრუირებული სასტუმრო მოჩანს, კერძო ინვესტორის. რესტავრაციამდელ თელავში აქ საბჭოთა უსახური მრავალსართულიანი სასტუმრო იდგა, რომელიც არ ფუნქციონირებდა.

ესეც შიგნიდან.

DSC_6365
DSC_6928

საკონდიტროს მეპატრონე, ალექსიშვილი ლია, იძახის რომ თელავის მეორე ბოლოდანაც დადიან მყიდველები.

ქალბატონი მერი

ქალბატონი მერი

ქალბატონი მერი, რომელიც პირველ სართულზე ფართს აქირავებს, მარტოხელა პენსიონერია და მე თვითონ მაღაზიის ან სხვა რამის გაკეთებას ვერ მოვახერხებო.

ილიას ტბაზე ახალი სასტუმროა – როიალ ბატონი, ტბიდან იქამდე  ჯიპის გარეშე  ვერ მიხვალ, მაგრამ  გზის გაკეთება, პროექტის ფარგლებში, უკვე იგეგმება. რომ გაკეთდება, აუცილებლად უნდა წახვიდეთ, აი ამ აუზის გულისთვის. თუმცა ამ ფოტოზე მგონი არ ჩანს კარგად, მაგრამ აუზის კიდის იქით აღარაფერი არაა და  ჩემნაირი პანიკიორები და სიმაღლისშიშიანები ნუ წახვალთ, მაინც :დ

DSC_6609

DSC_6621

ეს შორიდან

DSC_6640

სხვა ფოტოების სანახავად სლაიდშოუზე მიაწკაპეთ

This slideshow requires JavaScript.

მსოფლიო ბანკის პროგრამაში ბარის გარდა, თუშეთიც მოხვდა, დართლოში სახლებს ძველებული იერი დაუბრუნეს, სიპის ქვებისგან ნაშენი. იმ წელს ომალოში რამოდენიმე სახლის შეკეთებაც იგეგმება, რომ ტურისტებმა საკუთარი თვალით ნახონ, როგორია ნამდვილი თუშური სახლები. ამ სეზონზე იქ ასვლა ვერ მოხერხდა,  მაგრამ ფოტოები  მოიპოვება.  houses-in-dartlo-village-after-restoration

დართლო, რესტავრაციის მერე

after-restoration

ეს რესტავრაციამდე…

before-restoration

ყვარელი

მეორე დღეს ყვარელში გავისეირნეთ. დათვალიერებისას აჰმედ ეივეიდა, რეგიონული განვითარების პროექტის ხელმძღვანელიც გვახლდა თან. აჰმედმა გვითხრა, რომ ყვარელში 100-მდე სახლის გაყვანილობა შეიცვალა, პლიუს ჭიშკრებიც და გალავნებიც რესტავრირდა. გარემონტდა და განახლდა სანიაღვრე სისტემებიც. ველიკების ბილიკებიც გაკეთებულა, წითელი, თუმცა არამგონია ვინმე ველიკიანმა ამ ბილიკებით შემოიზღუდოს თავი. რეაბილიტაცია ყვარლის ციხეს და ადმინისტრაციულ შენობებსაც შეეხო.

სიახლეები VS ტრადიციები

სიახლეები VS ტრადიციები

DSC_6848

ტრადიციული გალავანი + ველიკის ბილიკი

DSC_6837

ახალი სასტუმრო, ყვარელში

ბონუსად ნიუნადიმის ფოტოებიც იყოს, ტრადიციული თექა, სასმელები, ჩურჩხელები სიმღერები დაა.შ.  ის, რითიც კახეთია ცნობილი და ამ პოტენციალის არგამოყენება უბრალოდ, არ შეიძლება. აქ ფერადი საინტერესო რამეებიც იყიდებოდა. მე ჭიამაია ვიყიდე.

მეტი ფოტოებისთვის სლაიდშოუზე დააწკაპეთ

This slideshow requires JavaScript.

ჩურჩხელებსაც ავლებდნენ, უკანა ფონზე განახლებული საზაფხულო თეატრი ჩანს, კონცერტი ტარდებოდა, ჩოხიანებიც ერთ-ერთი ანსამბლი იყო სავარაუდოდ.

DSC_6374

და თქვენ მოგწონთ ის, რაც თელავში და საერთოდ, კახეთში კეთდება?  მე პირადად გულწრფელად და უკიდეგანოდ მიხარია რესტავრირებული დართლო თუშეთში.

თუ ჩემი ფოტოები მოგეწონათ, 7 ნოემბერს, ერეკლეობაზე, აუცილებლად წადით თელავში, უგემრიელესი მწვადები და ჩურჩხელები გარანტირებულია და იქნებ ცისარტყელასაც გამოკრათ ხელი.

ხე, რომელიც გადავარჩინე(თ)


ეს ადგილი ქვაბისხევშია. დიდი მინდორი, იქვე ტყე, პაწუკა მომდინარო ელემენტი და წყაროც. შესასვლელიდან 50 მეტრშივე შეიძლება დაბანაკება. მერე კაი ხანი საბანაკე აღარ შეგხვდება. ამავალ-ჩამავალი ტურისტები ხელსაც დაგიქნევებენ, რომ რამე. ერთადერთი ნაკლი საქეიფოდ ამოსული ქართველი ადამიანებია, რომლებიც მდინარესთან არსებულ სკამ-მაგიდებს ეტანებიან. და ჭიანჭველებია კიდევ, ოღონდ შიგ ტყეში. მინდორზე აღარ.

DSC_5217

ერთწლიან ხეებს ბებიაჩემი “დაბძოებს” ეძახდა ხოლმე. წარმოდგენა არ მაქვს, რას  ნიშნავს, უბრალოდ ვიცი, რომ გაზაფხულზე ტყეში თესლებიდან ხეები რომ ამოდის, მეორე წლამდე დაბძო ქვია. სასაფლაო ტყეშია, ამიტომ ყოველ წელს თუ ეს ხეები არ ამოძირკვე, მეორე-მესამე და მეოთხე წელს შეიძლება სასაფლაოს მაგიერ ტყე დაგხვდეს უკვე ახალი. ხოდა, ყოველ ზაფხულს ან გაზაფხულს გავდივართ საფლავებზე და ვკლავთ ხეებს, მკვდრების გულისთვის.

DSC_5282

ამასწინათ მანდ ვიყავი, მინდორზე ვიწექი და ვირუჯებოდი. იქვე ცხენები ძოვდნენ. ბალახზე ხე ვიპოვე, ამოგლეჯილი, და თანამგზავრს ვაჩვენე. პირველად ნახა ერთწლიანი ხე.

კონტეინერში ჩავრგეთ, მიწა დავუყარეთ, ხავსი შემოვულაგეთ, ძირი გავუხვრიტეთ და ახლა მის სახლში, ფანჯრის რაფაზე ცხოვრობს, მომავალ წლამდე, ან იქამდე, სანამ ფესვი გაეზრდება, ნიადაგში გადასარგველად.

DSC_5288

მე ბევრი ხის მკვლელი ვარ

და იქნებ ეს მაინც გადარჩეს, რომ მეთქმოდეს, რომ სადმე, ოდესმე, აი ის ხე იმიტომ შრიალებს, რომ

მე ვიპოვე და გადავარჩინე.

DSC_5293

პ.ს. ჩვენ ავტონომიური კოცონი გვქონდა, მმოშორებით. მოქეიფეებმა ერთი შამფური მწვადი გვაჭამეს, მერე მთელი ღამე მინდორზე დრიფტაობდნენ მანქანებით, ჩხუბობდნენ, შველდებოდნენ, ცივ მდინარეში ცვიოდნენ, მთელი ღამე რაღაცეებს აკაკუნებდნენ და საერთოდაც, ცუდი ხალხი ალბათ არ იყო, უბრალოდ, არავის არ უსწავლებია, როგორ უდნა მოიქცე იქ, სადაც შენს გარდა სხვაც ათევს ღამეს ბანაკში.

როგორ გავშალო კარავი?


22717_503740986311882_754603328_n

ანუ, თავზე რომ არ დაგვემხოს, წვიმა არ ჩამოგვივიდეს და დილით არ აღმოვაჩინოთ, რომ კარავს ძირს ნახვრეტები აქვს და ჭიანჭველა შემოსეირნებულა.

ვარჩევთ ადგილს

რომელიც უნდა იყოს

  • მე დღემდე მეგონა, რომ სწორ ზედაპირზე უნდა გაშალო (მაქსიმალურად მიახლოებული იდეალურთან), სინამდვილეში კი:  “კარვის გასაშლელად იდეალური რელიეფი არის 5 – 10 % იანი დახრილობის ზედაპირი ;)რატო და… წვიმის შემთხვევაში, იმ შენს იდეალურთან მაქსიმალურად მიახლოებულ ზედაპირზე ისეთი გუბე დადგება, რო რავიცი…

    დამრეცი ზედაპირი უზრუნველჰყოფს წყლის გადინებას და თავიდან გვაცილებს ტბაში ჭყუმპალაობას” (ც) დავითაუ წიკლაური, ჩემზე ბევრად უფრო გამოცდილი მოლაშქრე.

  • თუ არასწორი ზედაპირია, მაშინ ჯობია უფრო ამაღლებულ ადგილას დასცე ბანაკი
  • ცეცხლისგან მოშორებით, ქარის მიმართულების საწინააღმდეგო მხარეს

და არ უნდა იყოს

  •  მაღალი ხის ქვეშ
  • ძქალიან დამრეც ზედაპირზე
  • მდინარეს/ღელეს/წყაროსთან ძალიან ახლოს
  • ზოგადად, ადამიანის საცხოვრებელს ჯობია მოერიდო

და თუ სწორი ზედაპირი არ იშოვება?

მაშინ ვშლით კარავს ისე, რომ დაწოლისას თავი ზემოთ იყოს, ფეხები ქვემოთ.  ფეხებთან ვიდებთ ჩანთას და გვძინავს შედარებით კომფორტულად.  კარვის “გარდიგარდმო” გაშლის შემთხვევაში მთელი ღამე ზედახორა იქნება და  დაცურებული ადამიანები ერთიმეორეს გაჭყლიტავენ.

550px-Assemble-a-Tent-Step-4

გაშლამდე აუცილებლად შეამოწმე, რომ ძირს არანაირი ბასრი და საშიში ქვები/ გადაჭრილი მცენარეები/მინის ნამსხვრევები არ იყოს მიწაზე.  ჯერ ერთი, ძილის დროს შეგაწუხებს ამობურცულობები, თან დიდი შანსია, კარვის ძირი გაიხვრიტოს.

სასარგებლო ინფორმაცია: თუ მიწაზე ძალიან ბევრი ძროხის ფუნაა, ეს ნიშნავს, რომ აქ საძოვარია და დილაუთენია შეიძლება თავზე დაგადგნენ. სვანეთში თან კარავს ვკეცავდი, თან ძროხებს ვეომებოდი, რომლებიც კარვით ინტერესდებოდნენ (მკვეთრი ფერისაა).

ვშლით კარავს

კარვების გაშლის თანმიმდევრობები, როგორც წესი, განსხვავდება ხოლმე, მაგრამ არსებობს რამდენიმე წესი, რომელიც სასურველია, რომ დაიცვა:

  • თუ  ეს შენი კარვის “ნათლობაა”, ჯობია ან სახლში გაშალო პირველად, ან ინსტრუქცია წაიღო თან, ან გამოცდილს სთხოვო დახმარება. დახმარება ყველა შემთხვევაში დაგჭირდება, კარვის სწრაფად გაშლას მინიმუმ ორი კაცი ჭირდება.
  • “იატაკის” ოთხივე კუთხე კარგად უნდა იყოს დაჭიმული და პალოები ბოლომდე ჩასული მიწაში. პალოები უნდა ჩავარჭოთ ცერად, წვერით კარვისკენ, და არა ვერტიკალურად. ასე უფრო ძნელად ამოვარდება.
  • Easy Camp tent peg guide_620x300.ashx
  • ზედა და ქვედა ტენტი ერთმანეთს არ უნდა ეხებოდეს. (თუ ეხება, წვიმის ჩამოსვლა იოლდება)
  • თუ კონსტრუქცია საშუალებას იძლევა, ზედა ტენტი შიგნითა მხრიდან დამატებით მაგრდება  კარვის ჯოხებზე.
  • თუ ამინდი უარესდება,  თოკები კარგად უნდა დაიჭიმოს. პალოების ჩასმის პრინციპი აქაც იგივეა.

პალოს ჩარჭობისას თუ ხვდებით, რომ წინააღმდეგობა ხვდება, ძალა (ქვა) არ უნდა დაატანო. კიდევ ცადე, რამოდენიმეჯერ. ნახევრამდე ჩასული ოდნავ შეაჯანჯღარე, მიწი-მოწიე, ეგებ გავიდეს. თუარადა, დაგრეხილი პალოები შეგრჩება.

კარვის კალთა ჩახლართული…

ღმერთმა… კიარადა კარვის შემქმნელმა კარვის კარის ზმეიკა იმიტომ მოიფიქრა, რომ დაკეტილი უნდა იყოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში კარავში შევა: ბუზი, კელა, ფუტკარი, გველი, ხვლიკი, თაგვი, პეპელა, ხოჭო და მოკლედ, ყველაფერი ის, რაც იქვე დაცოცავს, დაფრინავს და დახტის. სუფთა ჰაერის შესასვლელად მხოლოდ ბადის დატოვება სრულიად საკმარისია ხოლმე.

article-2027464-0D7A701800000578-257_634x414

ამ ყველაფრის გაკეთება რასაკვირველია, ყოველთვის არ ხერხდება. ბოლოს თოკები როდის დავჭიმე, არც მახსოვს, არ მჭირდება ხოლმე. მაგრამ თქვენ მაინც იცოდეთ, რა იცი რა ხდება.

წარმატებები

b39d14f198e0afa81ddffe384c9db3f4

ხვამლის მთა, ნაწილი პირველი ანუ ოპერაცია “თაგვი”


სად მივდიოდით არ მახსოვს, მაგრამ ის გასვლა ჩაიშალა, ხალხის უთავბოლობის გამო. გავბრაზდი, გადავირიე, გადმოვირიე, მაგრამ ორანიზატორმა, გასვლა მაინც შედგებაო, სად არ ვიცი, მაგრამ კიო. ხოდა ასე აღმოვჩნდი დილით დიდუბის ავტოსადგურში საკმაოდ მძიმე რუგზაკით, კარვით, ფოტოაპარატით და ენთუზიაზმით ხელში.

ოთხნი მივდიოდით მეგონა, საბოლოოდ აღმოვჩნდით სამნი- მე, შოდა და ბიჭი, რომელსაც არ ვიცნობდი. ხატიამ დილით გარკვია, რომ ვეღარ მოდიოდა. ერთადერთი, რაც ვიცოდი, იყო ის, რომ მეთევზე იყო და მონადირე და თეორიულად, გამოცდილი უნდა ყოფილიყო და ყოველი ხუთი ნაბიჯის მერე არ უნდა ეწუწუნა.DSC_5165

მაკდონალდსში ყავა ჩემი არსობისა დავლიე, ბიჭებმა ჭამეს და დავიძარით.

არ ვიცი იცით თუ არა, მაგრამ მე გზაში ძალიან მდუმარე ვარ ხოლმე, შოდა ძალიან მოლაპარაკეა, ხოდა მე რომ ვერ ავყევი, მერე მარშუტკას გამოელაპარაკა და ამ ლაპარაკ-ლაპარაკში ოყურეშის ერთ-ერთი პოლიტიკურად აქტიური ვიღაც გაიცნო, რომელმაც გვითხრა რომ ოყურეშში მიდიოდა და ჩვენც გაგვაყოლებდა, გზას გვასწავლიდა.

სანამ ეს კაცი რამეს მოიფიქრებდა, დანარჩენი მარშუტკა და შოდა იმას ბჭობდა, ხვამლზე რა დაგვრჩენოდა, სხვა კიდევ რა უნდა გვენახა, რომელი მხრიდან ჯობდა ასვლა (კიდე 234 ასასვლელი აქვს მგონი ხვამლს, მე ასე დავასკვენი).

ხო, სანამ ოყურეშში მიხვალ, მანამდე ქუთაისში უნდა ჩახვიდე, მერე მაკდონალდსთან რომ სადგურია, იქიდან ოყურეშის ან ოყურეშისკენ მიმავალ მარშუტკას გაყვე, შუაგზაზე ჩამოხვიდე და ფეხით შეუყვე გრუნტის გზის  საკმაოდ გრძელ აღმართებს, რომლებიც სოფლებზე გადის და საკმაოდ ჩრდილიანი და იოლი ასავლელია. აქ ავტობუსიც დადის, ძველისძველი პაზიკი, მეტი ამ აღმართ-ქვებს რა გაუძლებს, მაგრამ ჩვენ ვერ გაგვიმართლა, გრაფიკს ვერ დავემთხვიეთ.

თუმცა მგონი პიქირით…

ჩამოსვლისას ჩემი რუგზაკი რომ მოვიკიდე, კარავ-პარალონასხმული, იმ კაცს გულზე შემოეყარა და კარავი გამომართვა. კიდევ კარგი, თორემ საჭმლიანად მართლა მძიმე იყო, ძლივს ავიკიდე და თან კატეგორიულად არ ვიმჩნევდი სიმძიმეს.

DSC_5167

ამასობაში ვიღაც მანქანა წამოგვეწია, ბუკებს არიგებდა სკოლებში. მხოლოდ ერთი ადგილი ქონდა და მე, როგორც გოგო, გავყევი ჩემი ჩანთიანად. სკოლამდე ამიყვანა და “ბირჟაზე” ჩამომსვა.

DSC_5170

დაახლოებით 20 წუთი ველოდე დარჩენილებს. მოწყენილობისგან და უსაქმურობისგან ხან სკამი გადავიღე, ხან იქვე ხეები. წაძინება ვცადე, მაგრამ სკამზე ძალიან დიდი ჭიანჭველები დარბოდნენ და გადავიფიქრე.

DSC_5186

მანუალ სეთინგებით ვთამაშობდი და ეს გამომივიდა.

ამასობაში ისინიც გამოჩნდნენ…

DSC_5188

დავიძარით. ძალიან ცხელოდა, უკიდეგანოდ. იმ კეთილმა კაცმა  კაცმა საკუთარ სახლთან გადაუხვია, გზა მიგვასწავლა და წავედით… მინდორამდე რომ მივიდოდით, სასაფლაოსთვის გვერდი უნდა აგვექცია და ბილიკს დავდგომოდით მარჯვნივ. გზაში ვიღაც ბიჭს გადავეყარეთ, გზა დავაზუსტეთ, იმანაც გვიხსნა-გვიხსნა და მერე ბარემ გამოგვყვა, მიხვდა, რომ ვერაფერიც ვერ გავიგეთ. ღობეს რომ გავცდით, მტვრიანი და ცხელი გზა მიიკლაკნებოდა მინდორში, თაკარა მზეში.

DSC_5200

აააი იქ, კლდეზე, საცალფეხო ბილიკია, მაგრამ ამ ჩანთებით თქვენ ვერ გაივლითო, ხელი გაიშვირა და მერე ჩვენს უზარმაზარ ჩანთებს შეხედა ცერად იქ მომუშავე ქალმა.- მაგრამ აი ის “სახელი” საქონელში მიდის, დაელოდეთ და გაგაყოლებთო.

30-40 წლის ქალი იყო, გამხმარი, კაფანდარა.  წუხდა ძალიან, როგორ უნდა აგვეღწია იმდღესვე მწვერვალამდე. თურმე იმ კაცის და ყოფილა, სოფლამდე რომ მოგვიყვანა.

რომ ველოდეთ და აღარ გამოიარა მანქანამ, გზას დავადექით ფეხით. იქვე წყალი ავავსეთ და არ მახოვს რომელმა, მაგრამ რომელიღაცა ბიჭმა გზაში ნაყიდი ლუდის ბოთლი ძირს დააგდო/გაუვარდა და ისე იბუთქა, გულები დაგვისკდა, სანამ მივხვდებოდით რა დავკარგეთ და გულები დაგვწყდებოდა.

ამასობაში, სანამ ვაი-ვიშში ვიყავით, მანქანაც დაგვეწია. მმმ, რა ქვია, უაზი?  აი ყველგანმავალები რომაა ოთხბორბლიანი, ისეთი მანქანით იყვნენ იქაური მაცხოვრებლები, საქონლის მისახედად მიდიოდნენ, რამდენიმე დღეში ერთხელ იცვლებიან თურმე, ზემოთ, ტყეში ყავთ ძროხები. ჩვენ გაგვიმართლა, (ნეტა მერამდენედ იმ დღეს) ჯერის შეცვლის დღე იყო. შევყარეთ ჩანთები, შევხტით უკან “კუზაოში” და წავინჯღერით.

DSC_5194

რასაკვირველია, საქართველოში არსებული ყველა მსგავსი მანქანასავით,  ესეც გაფუჭებული იყო და სადღაციდან გამონაბოლქვებს აპარებდა და საყვარლად დავიწამლეთ, სამაგიეროდ უზარმაზარი მანძილი/დრო მოვიგეთ. კალიასავით აძვრა ყველა აღმართზე და ბილიკზე. ჩვენ ალბათ 2-3 საათი მოვუნდებოდით.

არაო, ისე ვერ გაგიშვებთო, უნდა დავილოცოთო, ესაო, ისაო, გაასავსავეს ხელები ლეჩხუმელებმა. არადა მალე დაბინდდება და ამათი ქოხიდან ჩვენ კიდევ უნდა ვიბოდიალოთ, რომ “ჩვენს” ქოხამდე მივიდეთ, სადაც ღამე უნდა გავათიოთ. კი, როგორ არა, გაგვიშვეს… ყველი-პური-ლობიო-პამიდორი-კიტრი და სუფრაც გაიშალა. ბიჭები მიუსხდნენ, მე მოშორებით დავჯექი, როგორც ნამდვილ ქართულ მანდილოსანს შეეფერებოდა, უფრო სწორად, მინდოდა მალე ავსულიყავით დასაბანაკებლად და ასე უფრო ადვილად შევარდებოდნენ ნამუსზე. თან ძალიან მერიდებოდა, ორი დღის საგზალი ქონდა წამოღებული კაცს და სულ ჩვენ ხომ არ შევუჭამდით.

DSC_5217

როგორც მე მივხვდი, საქონლის “ბინების” ორი დონეა, ზედა და ქვედა. მინიქოხიკები დგას, მიწის იატაკით. ესენი ქვედაში იყვნენ, ჩვენ ზედაში უნდა ავსულიყავით. ხვამლის უცნაური, სწორი ქედი აქედანვე ჩანდა კარგად.

DSC_5210

იქვე წყარო იყო, 50 მეტრში, პირდაპირ ხის ფესვებიდან გადმოდიოდა, ცივ-ცივი და ფუსთა. ღვინიბ ბოთლები ალაგია ქვეშ, ნაგავი არ გეგონოთ. “ცენტრალური” ბილიკიდან ხელმარჯვნივაა გადასახვევი.

DSC_5213

DSC_5220

ხოდა ამ ჭიქით, ძმებო და მეგობრებო…. ღვინო არ ვიცი და ისე, პამიდორს ქონდა ძალიან გემრიელი და ნატურალური პამიდორის გემო.

ა ჰხო, იქვე იშოვებოდა ძალიან გერიელი მგონი ქლიავი, თავს ვერ დავდებ რომ უბრალოდ ტკბილი ტყემალი არ იყო.

DSC_5231

ხოოოოდა მერე ეს ნასვამი ხალხი (დამამშვიდეს, მძღოლი ფხიზელიაო) რისი ხალხი იქნებოდა, ასე უპატრონოდ გავეშვით, შეგვასკუპეს ისევ მანქანაზე და ორ წამში აგვიყვანეს მეორე ქოხამდე. მესერის კარი მოგვიხურეს და გაგვაფრთხილეს, არავითარ შემთხვევაში ღია არ დაგვეტოვებინა ჭიშკარი.

DSC_5238

დავანთეთ მონადირული ცეცხლი (შეშა როგორ მოვიპოვეთ, იყოს, არ დავკონკრეტდები), ვჭამეთ (შოდასთან ერთად როცა ხარ  სადმე, ჭამა შენი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილი ხდება) კარავი არ გავშალეთ, რა აზრი ქონდა. შევსახლდით ქოხში და ვეცადეთ, დაგვეძინა.

DSC_5247

ოთხის ორივე მხარეს ორი სეტკიანი “კრაოტის” პროვოკაცია იდგა. მესამეს ძირს მოუწევდა დაძინება. ნუ კაი…. გადმოვფერთხე ჩემი ლოგინიდან ობობა, გავშალე პარალონი, შევძვერი სპალნიკში, ჩავაქრეთ შუქი (ანუ ფანარი), მოვკალათდი გემრიელად (მიყვარს მე სეტკიანი კრაოტები) და… უცებ მესმის, როგორ დადის რაღაც ჩანთებზე და ცელოფნებს აშარიშურებს. ერთი წავიზმუკუნე, ბავშვებო რაღაც დადის თქო, მაგრამ არ მომაქციეს ყურადღება. ნუ კაი… დადის-დადის…. ვზივარ ლოგინზე ცარიელი თვალები და ვიყურები შეშინებული.  უცებ სკუპ და გადმოხტა ძირს ეს შენი რაღაც. ხოოოოდა აქ უკვე ძალიან ხმამაღლა გამოვაცხადე, რომ თაგვი გვყავდა სტუმრად.

თაგვიო?! – წამოხტა კედელა, (ძირს ეძინა) სტაცა ხელი კარავს და გასაშლელად გავიდა. გავეკიდე მეც. გარშემო სულ ხრიოკი იყო, პალოს რომ ვერ ჩაარჭობ… შოდამ კატეგორიული უარი განაცხადა ქოხის დატოვებაზე. შევკარავდით და დავიძინეთ… კი, დაიძინებ, როგორ არა. პერიოდულად ისმის, როგორ ეჩხუბება შოდა თაგვებს და თან რაღაცეებს ესვრის. ამასობაში კი ვიგრძენი, როგორ დაცანცარებდა კარვის კიდესთან რაღაც პატარა, მაგრამ თითი მივუკაკუნე, შეეშინდა და გაჩუმდა.

როგორ იქნა, დავიძინე. უცებ მეღვიძება, იმიტომ რომ კარავი ზანზარებს და კედელა ღრიალებს, თან ხელებს იქნევს. წარმოდგენა არ მაქვს, როგორ, მაგრამ წამებში მის ზურგსუკან აღმოვჩნდი, კარვის კუთხეში.  (ვიყვირე თუ არა, არ მახსოვს). თურმე თაგუნია ამძვრალა კარვის შიდა ტენტზე და ბადეზე იჯდა. ბუნკერის ვირთხა კი არა, ააი პატარა, ფუნფულა, ტრაკგასიებული მინდვრის თაგუნია იყო. საწყალი, ისე გავუხეთქეთ გული….

ღამის ბოლო აკორდი იყო შოდას ყოვლად საოცარი ღრიალი, რომელმაც ორივე გაგვაღვიძა და ერთმანეთს დავეკითხეთ, რა შეიძლებოდა ყოფილიყო. დავასკვენით, რომ მგელი არა სკვინჩილა, და ისევ დავიძინეთ.

(მერე გავარკვიეთ, რომ ჩანთაში იდო კოპტონი, რომელიც ძალიან უყვართ თაგვებს…)

ჰხოდა მეორე დღეს გავიღვიძეთ ზღაპარში, მაგრამ ეგ მეორე ნაწილში.

ნაწილი მეორე

ჩემი სალაშქრო აღჭურვილობა


რამდენჯერ მომისმენია, ბომჟებივით დადიან ტყე-ღრეშიო, არადა ყურმოკვრით მაინც რომ იცოდნენ, რა ღირს კარგი სალაშქრო აღჭურვილობა, ვეღარ იტყოდნენ. მაგალითად, კარგი ბათინკი მინიმუმ 80$ ღირს, ისიც დიდი ფასდაკლებების დროს. მე არ ვარ სერიოზული მოლაშქრე, შესაბამისად, აღჭურვილობაც უბრალო და იაფიანი მაქვს:

ბათინკები

ჩემი ახალი კოლუმბიები ^_^

და კიდევ ძველი ჩაკოები

DSC_8413

chacco

არც გორტექსია, არც არაფერი, თუმცა მთელი დღე სიარულის შემდეგაც კი ფეხი არ მეღლება. მოჭიდებაც კარგი აქვს და ძალიან ძნელად სველდება.კიდევ რაღაც ეკო-ფრენდლი ბირკები ქონდა, წაკითხვა დამეზარა. ტალახიანები იმიტომაა, რომ კახეთის ტყეში შემომეჭუჭყიანა.

სიამოვნებით მექნებოდა აი ეს ბათინკები.

სანდლები

DSC_2936

ECCO

იგივე მაღაზიაში ვიყიდე. ერთადერთი ნაკლი აქვს- ცოტა მძიმეა. ეს კოცონი სვანეთშია დანთებული, სადღაც მესტიასთან, ტყეში. ის შოთის პურები რატომ დევს, არ მახსოვს. ალბათ ვინმე ათბობდა. 2010 წლის ზაფხულში ვიყიდე და ალბათ ერთ ამდენს კიდევ გაუძლებს.

საწვიმარი

DSC_1163

Campsore-ს პონჩოს ტიპის საწვიმარი, რომელსაც ყველა გამოუცდელი დასცინის ხოლმე. არადა მეტრანახევარი ვარ და ჩემთვის იდეალურია, მეც მფარავს და ჩანთასაც ყოფნის. ეს მაღალმთიანი აჭარაა, მწვანე ტბა.

ზურგჩანთა

DSC_5470

(The North Face -ს მიმსგავსებული, თუმცა კარგი ხარისხის).

აქამდე სხვა მქონდა, უფრო პატარა და ბევრად უფრო მოუხერხებელი იყო, არც კარვის დასამაგრებელი ადგილი ქონდა, არც ცალკე განყოფილება საძილე ტომარისთვის და მთელი თავგადასავლები იყო ხოლმე ჩანთიდან ამოღება. სხვას ვათხოვე და ოდესმე თუ დამჭირდა, გამოვართმევ ალბათ. აქ ხვამლის მთიდან ვეშვებით. ზემოდან მსუბუქი პარალონი მაქვს დამაგრებული, ქვემოთ სტაფილოსფერი კარავია.

ესეც ძველი

მოდი, მოვკვდები

ორკაციანი კარავი

DSC_3215

(Eureka Apex 2T)- სტაფილოსფერი, ორკაციანი, ორკარიანი, ცოტაბადიანი, წვიმაგამძლე და ძალიან საყუარელი კარავი მყავს მე. აქ მეორე ტენტი აქვს მოხსნილი, ვანიავებდი აკეცვამდე.

პარალონი

ორი ცალი მაქვს, მძიმე- ახლოს  სასიარულო ლაშქრობებისთვის ან ჯიპ-ტურებისთვის და მსუბუქი და თხელი- გრძელ გზაზე სასიარულოდ. მართალია მსუბუქი  პარალონი არაფრად არ ვარგაო, იძახიან, მაგრამ მე სრულიად მყოფნის. ფოტო არც მაქვს, გადმოქექვაც მეზარება, სიტყვაზე უნდა მენდოთ.

საძილე ტომარა

ორი ცალი მაქვს. ერთი ძველისძველი, ორი წელია კარადის ზედა თაროზეა შემოდებული. ახალი ექსტრიმში ვიყიდე, ამაზონზე უფრო იაფად უფრო უკეთესის შოვნა შეიძლებოდა, მაგრამ მე ძალიან მეჩქარებოდა. თხელია, საზაფხულო, მთაში ხანდახან მგრილა კიდეც, თუმცა მე ძალიან მცივანა ვარ და უფრო ამიტომ.ამ ფოტოზე საწოლზე მოჩანს. სამწუხაროდ უკეთესი ფოტო არ გამაჩნია.

DSC_1233

პლედი

მგრილასთვის პლედი არსებობს, რომელიც ძალიან მსუბუქია და უთბილესი. აგერ, ამ ფოტოზე, უგადაღლილესი, უსახეახეულესი და უბომჟესი რომ ვარ, სამაგიეროდ ისე მთბილა…

18

ფანარი

თავზე გასაკეთებელი სამი ცალი დავკარგე უკვე, სად და როგორ- ერთი მივხვდი მხოლოდ. მეოთხე ახლა მაჩუქეს, ჯერ-ჯერობით სახლში მიდევს და მორიგ ლაშქრობას ელოდება დასაკარგავად.

სტაფილოსფერი მოსახვევი.

DSCI2300

მგონი 7 წელია რც მაქვს, თუ 8… აი ზღვაზე რომ დადიან ხოლმე გოგოები გახვეულები, ისაა, თუმცა მე სხვა ფუნქცია მივეცი. იდეაში არც არაფერში გამოდგება და ამ დროს ლამის ყველაფერში ვიყენებ. დასაფარებლად, მოსახვევად, დასაფენად…

სტაფილოსფერი ჭიქა.

DSC_2213

რკინის კრუშკა უნდა ატარო წესით, კოცონზე წყლის გასაცხელებლად. მაგრამ მე მირჩევნია მსუბუქი რამე მქონდეს და ვინმეს ვემათხოვრებოდე წყალს…. ამ ჭიქამდე ვარდისფერი მქონდა, გამიტყდა თუ დავკარგე…

თავგადასავლების მაძიებლები

ფოტოაპარატი

Nikon D5100, ლინზები 35 მმ 1.8  და 18-105 მმ.  თავისი ჩანთით, რომელსაც იმაზე უკეთესი საწვიმარი აქვს, ვიდრე მე.

DSC_0482

ამასთან, მე არ მაქვს და მინდა

  • დამატებითი პალოები კარვისთვის
  • წყალგაუმტარი საწვიმარი-კურტკა
  • სპეციალური მაისურები, რომელიც ტენს აორთქლებს და მოძრაობას არ ზღუდავს

ნუ, კიდევ ბევრი რამე მინდა, მაგრამ ეს სამი რამ მართლა ძალიან მჭირდება.

ჰხოდა ასე.

ა ხო, კიდევ ძალიან მაგარი უნივერსალური დანა მაქვს და კიდევ ძალიან მაგარი კოვზჩანგალა, რომელიც ძმამ მაჩუქა.

ბოდიალი და ბედნიერება 2012


წელს პოსტის დაწერა და შეჯამება დამეზარა, კიდევ უფრო მეტად სურათების ამორჩევა, ამიტომ, მარტივად და რენდომად, ყოველგვარი სისტემის გარეშე, ფოტოებით გავიხსენებ წლევანდელ ფავორიტ ბოდიალებს, (ყველა ერთად უბრალოდ, ვერ დაეტევა, თან მე ზარმაცი ვარ) ბედნიერობებს და ალაგ-ალაგ პოსტებს გავლინკავ, რაც მიწერია, მეტი მოხერხებულობისთვის.

DSC_0467

ტბათანა. წოვა-თუშების სოფელი პანკისის ხეობაში, თუ ხეობასთან.  ახლა აქ მხოლოდ ქოხებიღა დგას და ბევრი არათუში დადის/ცხოვრობს. ჩვენც ისმაილმა მიგვიყვანა აქამდე, ქისტმა (თუ სწორად მახსოვს). გზა ძალიან ლამაზია, ოღონდ მხოლოდ მაღალი გამავლობის მანქანით თუ გაივლი. გზადაგზა, ჩვენს თვალწინ დადო თოვლი მთებზე. აქ სულ წვიმდა, ციოდა, სველოდა, ბოლი იდგა ქოხში და მერე ღამე ქოხში გვეძინა, კარვისტენტგადაფარებულებს.

DSC_1178

მაღალმთიანი აჭარა, ღორჯომია ეს მგონი. აქ მეჩეთის სანახავად ავეხეტეთ, მძღოლს საბურავი გაუფუჭდა და ყოფილი გამგებლის ოჯახში ამოვყავით თავი. შეშის ღუმელზე, პირდაპირ ჭიქებში მოდუღებული ყავა დაგვალევინეს. სახლები მთლიანად ხისგანაა გაკეთებული და ხის სუნი დგას სახლში. ზამთრობით გზა ზოგჯერ იკეტება, ამიტომ მასპინძლის ასე 6-7 წლის გოგონა სახლში გავაჩინეო, დედამისმა.

DSC_1158

ესეც მაღალმთიანი აჭარა, ბეშუმი. იძახიან, რომ ძალიან გავს ბახმაროს. კი, გავს, ოღონდ ბახმაროში უთვალავი ძროხა არ დადის, რქებზე ფერადნაჭრებშებმული. ეს სახლებიც მთლიანად ხისაა და აქ მხოლოდ ზაფხულობით ადიან.

DSC_1922

პალიასტომი. აქ აუცილებლად უნდა დავბრუნდე. ამაზონის ჯუნგლებში გადაღებული ექსპედიციები რომაა, უზარმაზარ მდინარეებში რომ მიცურავენ და გარშემო დიდი ჯუნგლებია, აი ზუსტად ისეთი გარემოა. ოღონდ შუა ტბაში კატერი გაგვიფუჭდა და სანამ რამე უკეთესის დახვედრების პირობა არ იქნება, მე ჯერ ვერ და არ დავბრუნდები.

DSC_2356

წლის ყველაზე-ყველაზე ბედნიერება, თუშეთი. ის კამაზი ონისეს კამაზია, კამაზის გასწვრივ, პირდაპირ, თუ დააკვირდებით, გირეველი მესაზღვრეების კარავი მოჩანს, მე ჰეღოზე ვდგავარ და იქიდან ვიღებ ამ ფოტოს.

_MG_6467 copy(1)

ესეც წლის ყველაზე-ყველაზე თავგადასავალი– თუშეთიდან მომდინრებს გაგვითოვდა, უზარმაზარი ფიფქებით ბარდნიდა.

DSC_1703

აჭარა, აქ დილის ყავა მიჭირავს ხელში, კიდევ გუდვილის დარიჩინიან-ქიშმიშიანი ფუნთუშა მაქვს და ცხოვრება მიხარია.

გზა-და-გზა ჭალაადისკენ

გზა-და-გზა ჭალაადისკენ

წელს სვანეთშიც ვიყავი, მთელი 7 დღით, ჯიპ-ტური მოვაწყეთ. იმდენი რამე ვნახე, მემგონი იქაურ სვანებს არ აქვთ ნანახი. ეს ჭალაადია, მყინვარი.  ჩემი დაბადების დღეა ამ ფოტოზე.

წლის წყურვილი. შდუგრას ჩანჩქერისკენ მივდიოდით და პაწუკა ბოთლით წაღებული წყალი არ გვეყო. მთელი ორი საათი, სანამ მივდიოდით, წყალზე ვოცნებობდით. ორი ყლუპი მქონდა დარჩენილი, ვიზოგე-ვიზოგე და ვერ გამოვიზოგე. იქვე ვიღაცეებს მივადექით, წყალი ვითხოვე.  წამომყევიო კი მითხრა და ქეთიმ ისე მომაძახა, მეც წამომიღე რაა-ო რომ გაეცინა და დიდი ვედრით დაგვიდგა სასმელი წყალი. ისე დავესიეთ, დავაცარიელეთ. უკიდეგანოდ ბედნიერი ვარ ამ ფოტოს გადაღებისას

DSC_3885

ბორჯომის რაიონი, სოფელი თორი, 100-ზე მეტი წლის სახლი. ამ ფოტოს გადაღებისას ფეხი მქონდა ნაღრძობი, თუმცა იმდენად გახურებული/ადრენალინით სავსე ვიყავი, რომ ვერ ვგრძნობდი.

DSC_3781

კახისის ტბა. სტაფილოსფერი კარავი მარცხნივ ჩემია. კახისის ტბაზე თევზიაო იძახიან. მე ბაყაყები ვნახე და კიდევ ძალიან ბევრი ჟოლო.

DSC_2382

ესეც თუშეთია, სოფელი ფარსმა.

მთის ქონდრის, იგივე ბეგ-ქონდარას, იგივე ბექთ-ქონდარას ჩაი. ყველაზე თუშეთისარომატიანი ჩაი.

9

ეს სამცხე-ჯავახეთია. ლამაზია, მაგრამ ძალიან ცივა, ყველგან ნეხვის სუნია და დეპრესიულად მიტოვებული სახლები. ბერძნებმა მიატოვეს თურმე,  საბერძნეთში წავიდნენ. არ ვიცი აქ რა უნდოდათ, მაგრამ ისე ცივა, მეც დავბრუნდებოდი, აქ რომ დავესახლებინე ვინმეს.

13

ეს საროა. აქ აუცილებლად უნდა დავბრუნდე, იმიტომ რომ… ეს საკუთარი თვალით უნდა ნახო, ასე ვერ მოვყვები.

DSC_7744

წლის ბოლო კოცონი, აქვე, თბილისთან.

DSC_8539

კახეთი. ზეგაანი.  წლის ბოლო გასვლა. ძალიან ციოდა. ფოტო მომწონს, თორემ აქ ვერ მოხვდებოდა საერთოდ.

DSC_5186

ხვამლის გზაზე. სოფლის ბირჟა. სანამ ბიჭებს ველოდებოდი, ნახევარი საათი მარტო ვიყავი და ეს გადავიღე.

ხვამლის მთა. ნისლები მოდიან უკვე, არადა ორი საათის წინ მზე იყო.

ხვამლისკენ გზადაგზა სულ ასეთი მინდვრები იყო, ასეთი სილამაზე არსად არ მინახავს.

DSC_8812

კანფეტით მოვიტყუე ახლოს, ისე არ მოდიოდა. ჩემი ბღვერია ნათლული.

სადღაც ლეჩხუმში, რაღაც მოტბავო ელემენტი უნდა გვეპოვნა, წავიყვანეთ რატი და მისი კოლხოზნიკი, ტბის მაგიერ ვიპოვეთ ძალიან ლამაზი მოჭაობო რაღაც, დავანთეთ კოცონი, ვეცადეთ დაგვეჭირა რამე. მოკლედ, კარგი იყო.

DSC_2696

თუშეთი, ომალოს სასტუმროს ფანჯარა, ახალი ნაბანავები ვარ (ორი დღე კამაზის ძარაზე ნამგზავრი), ჩემი ყავა, სტაფილოსფერი ჭიქით, რომელიც დავკარგე სადღაც და უმანკოების ხანა (თუ სწორად მახსოვს). ეს ერთადერთი წიგნია, რომელიც პახოდში წავიღე და მერე არ გავაჩუქე.

DSC_6361

ბავშვობის მერე თივის ზვინი ასე ახლოდან არ მინახავს. გუდარეხში მივდიოდით ხუთნი. ყველაზე ძალიან ასეთი, ნებაზე მიშვებული ბოდიალობები მიყვარს მე.

DSC_7067

კაცხის სვეტი. წინა დღეს სადღაც ვიყავი, უკიდეგანოდ დავიღალე და კვირას მაინც წავედი ამის სანახავად. ამ ფოტოს გადაღებისას უკვე სიცხე მქონდა. კაცხის სვეტის წინ რომ კლდეა, იმაზე ავფოფხდით, გზადაგზა წყლის მილს ვეჭიდებოდით. საკმაოდ იოლია, როცა გრანდიოზულ ფოტოაპარატს არ მიათრევ თან.

რაჭა, ცხმორი. წელს ერთადერთხელ მეძინა თითქმის ღია ცის ქვეშ. რაჭაში, ცხმორში, ამ აივანზე. მერე რა, რომ ხიდან მთელი ღამე მსხლები ცვიოდა.

DSC_3728

ჩანჩქერის გზაზე. ცხოვრებაში პირველად გავჭედე სადღაც მიმავალმა,  მაგრამ მერე მაინც გავაგრძელე გზა, თუ გამაგრძელებინეს. აქ მთავარი სირთულე გადალახულია, ბლახებს ვეჭიდები, რომ არ ჩავსრიალდე ტალახზე და წყალში არ ჩავჭყაპუნდე. საბოლოოდ მაინც არ ჩავვარდი მდინარეში, ისე ვიარე, ფეხმშრალად. თუმცა ბოლომდე უხიფათოდ მაინც ვერა, ესეც პოსტი იმაზე, როგორ მივიღე პირველი და იმედია სულმთლად ბოლო სერიოზული ტრავმა.

DSC_7263

ეს ისე, კახური რქაწითელი მოიტანა ზვიომ რთველიდან მთელი ერთი ყუთი.

და ბარემ აქვე, კახური ალუ”რ”ჩა.

ბუსტერზე ვიჯექი ციცინათელაში.  თან სიმაღლის მეშინია მე და  ადრენალინის “პერედოზი” მომივიდა, მაგრამ აიაიაიაი ისეთი სუნთქვისშემკვრელი რამეა.

DSC_6870

რაბათი, გასაყიდი ხმლები სუვენიერების მაღაზიაში. ფოტოების გადასაღებად იდეალური დეკორაციებია რაბათში.

DSC_4201

რაჭა, სოფელი გლოლა. სანამ კატიწვერააზე მიდიოდა ჯგუფი, მე აქ დავრჩი, ნატკენი მქონდა ფეხი და ვერ ვივლიდი. ვაშლი თბილისელი, მპ3 უკვე გადაგდებული, წიგნი “არ გამიშვა”, ფილმიცაა ამ გადახელების. ძალიან კარგი რამეა, ოღონდ არ წამომიღია, გავაჩუქე.  კატიწვერაზე ვერ ავედი, მაგრამ ძალიან კარგი ადამიანი გავიცანი.

მეგობარი, სიმყუდროვე, რელაქსაცია და ა.შ.

სვანეთი, მხერი. ეს თუ არ გინახავთ, ჩათვალეთ არაფერი არ გინახავთ. 5 საათი უნდა იარო სულ აღმართზე, ტყეში. ძალიან დამღლელია, მაგრამ როგორც კი ახვალ, ყველაფერი გავიწყდება ისეთი ლამაზია იქაურობა. საითაც არ უნდამიტრიალდე, ყველგან მთებია.

DSC_7137

სალხინო, დადიანების რეზიდენცია. სამეგრელო. ვერ ვიტან აქაურობას, მაგრამ ლამაზი კია.

ჩემი კარავი თუშეთში.

DSC_8197

ასეთი იყო ეს წელი, მოგზაურობ-ბოდიალობები. და თან წესიერად რომ არაფერს იმახსოვრებ, აი ისეთი შეგრძნება მქონდა, რომ ვიდექი, ცხოვრება ჩემს გარშემო მიდიოდა და მე მდუმარედ ვაკვირდებოდი.

DSC_9072

თავდაცვაზე დავდივარ. უფრო იმიტომ, რომ მუხლი მქონდეს მაგარი და თან სახლთან ახლოსაა. ადამიანებს სახეები არ ჩანს, ასერომ ამ ფოტოს არაუშავს.

DSC_5470

ფეხებგამობმული ჩანთა. ხვამლიდან მოვდივართ. კარავს მე მივათრევ, უკარვო მამრები უკან მომყვებიან, აქედან ერთი- წუწუნით. სულაც არაა სასაცილო.

DSC_0297

კვეტერა, თუ კვეტარა? ძალიან მწვანე ეზო აქვს.

DSC_1163

მწვანე ტბა, მაღალმთიანი აჭარა. წვიმა, სველა, ცივა. მე კიდე კარგად ვარ, ხალხი უსაწვიმროდაა.

შენაძენები:

DSC_7623

ძალიან მინდოდა ეს კელტურხიანი კულონი, სულ რაღაც 50$ ღირდა ამაზონზე, ვერცხლია. ძეწკვიც ვერცხლია, ძველისძველი, ბებიას დედის ნაქონი, იმას კიდევ ალბათ თავისმა დედამ მიცა და ა.შ.

DSC_0474

კიდევ კნიკონა ვიყიდე, ანუ Nikon D5100, 18-55mm ობიექტივით, სულ მალე მივხვდი რომ ზუმი მჭირდებოდა და 55-200მმ ობიექტივიც დავამატე, ხოდა ვართ ახლა ასე ბედნიერად მე და ჩემი კნიკონა. აქ კნიკონას პირველი გასვლაა, ტბათანის გზას ვიღებ.

ქინდლი. ძალიან მომბეზრდა ნაშოვნი ინგლისურენოვანი პირატული წიგნების ამობეჭდვა და გამოვიწერე.

ლეპტოპი, ACER რაღაცა-რაღაცა მოდელი, არ მახსოვს. იძულების წესით ვიყიდე, ჩემი 7წლის კომპი უბრალოდ, უარს აცხადებდა მუშაობაზე, პლიუს მჭირდებოდა მუშა კომპი და თან ლეპტოპი უფრო იაფი გამოდიოდა ვიდრე სტაციონარული და ყვეეელაზე თხელი/მსუბუქი მოდელი მოვითხოვე მაღაზიაში. აქვე, ჩემი ნაღრძობი ფეხი. სხვა ფოტო ვერ ვიპოვე, ბოდიში.

ახალი რუგზაკი. ესეც სხვა გზა არ მქონდა, ძველი ძალიან დაიხა.

კარავი. Eureka Apex 2T. ორტენტიანი, წვიმაგამძლე, ქარმედეგი, (გატესტილია ჩემს მიერ მარიამობის კოკისპირულ წვიმა-ჭექა-ქუხილში და ქარში), აქვს ორი შესასვლელი, ორი ბარგის დასაწყობი უზარმაზარი სივრცე და ორკაციანია, პრაქტიკულად ეტევა სამი გოგო ან ორი ბიჭი, თუმცა გაჭირვებისას 4 კაცსაც გვძინებია. რაც მთავარია, კარგადგანიავებადია და ღამე არ იორთქლება, თუ ყველაფერი არ ამოგმანე, რასაკვირველია. ხო, ხვამლზე თაგვი ხრავდა და ვერ ან არ გამოხრა.

და

2013 წელში იმედია კიდევ უფრო ბევრი ბოდიალობა იქნება და რაც მთავარია, ძალიან, ძალიან მინდა რომ კიდევ ერთხელ გადავიარო “ცერი” თუშეთისკენ მიმავალ გზაზე.

კახისის ტბა, ანუ როგორ ვიღრძე ფეხი


კახისის ტბა სადღაც იქაა, ბორჯომთან ახლოს, ანუ დაბაძველს რომ გაცდები, ერთ 500 მეტრში. დაბაძველამდე მემგონი მიდის რამეები, ჩვენ გზა გავიგრძელეთ და ყვავი ჩხიკვის მამიდა გზით წავედით,  ჭობისხევის ჩანჩქერი უნდა გვენახა გზადაგზა.

სოფლიდან გზადაგზა მუჭანახევარა გზები მიდის, ზოგი იქით, ზოგი აქეთ, როგორც მახსოვს, ჯერ მარჯვნივ, მერე მარცხნივ მერე მარჯვნივ (მინდვრიანი გადასახვევია) და ჩანჩქერამდეც მისული ხარ. ეს კეთლი ადამიანები შეგვხვდნენ გზაზე და საკმაოდ გრძელი აღმართები აგვატარეს.

ერთ-ერთი ყველაზე მშვიდი გასვლა იყო ჩემი ამ ჯგუფთან ლაშქრობების ისტორიაში, აი ყველაფერი სულ ერთი რომაა, უბრალოდ დაბოდიალობ და ტკბები.


უმეტესობა მიკროსკოპული ზომის რუგზაკებით იყო, ისეთი პატარებით, რომ მე ლამის შემრცხვა “ამხელა” 60-ლიტრიანი ჩანთა რომ მეკიდა+პარალონი+კარავი და  ფაქტიურად ფეხებგამობმული რუგზაკი ვიყავი.  ამ ჩანთისავე წყალობით კინაღამ ძირს გავფრინდი ჩანჩქერისკენ მიმავალ გზაზე, ცალ მხარეს ხრამი იყო, მეორე მხარეს ციცაბო ფერდობი ზედ ამოსული ნაძვებით და ამ ნაძვებზე მეკიდა ხელები, თუმცა რაღაც მომენტში ჩანთაზე მიმაგრებული კარავი გამოედო რაღაცას და კინაღამ ჰოპლა. გავბრაზდი, დავჯექი და აღარ მივდიოდი წინ, სანამ ვიღაცამ ფოტოაპარატი არ გამომართვა, ხელი მომაწოდა და შემაგულიანა.

ოდესმე ნახვას თუ დააპირებთ, რავიცი, ამად არ ღირდა. გურგენიანზე წახვიდეთ ჯობია. მე მეორედ არ დავბრუნდები.

ღამდებოდა, კახისზე ბანაკი რომ გავშალეთ. ჩემი კარავი დიდია, ამიტომ გზაში სიმძიმე გავინაწილეთ,  მე ტენტები მქონდა, მაკას ჯოხები და კიდევ ერთ გოგოს პალოები მივეცით. მივცვივდით მე და მაკა, გავშალეთ კარავი, ველოდებით პალოებიან გოგოს… დაღამდა, გაკუნაპეტდა, გოგო არ ჩანს… არადა პალოების გარეშე კარავი დარბის, იქცევა, ვერ ვაჩერებ ადგილზე, დაგვემხო თავზე. ის-ის იყო ვეღარ მოვითმინე და ცეცხლთან მივედი, ხალხო, ჩემი გოგო დაიკარგა, ხო არ მოგვეძებნა  თქო რომ თურმე იქვე არ ზის?! სასწრაფოდ გამოვართვი პალოები, მაგრამ როგორც თქვენ ჩარჭეთ, ისე მე.  ვარჭობ ნახევრამდე და ვსე… არც თავში ქვა შველის, არც ხელით დაწოლა, არც 98298798 ადგილის მოძებნა თავიდან ჩასარჭობად. (აქ რამე საცოდავი სმაილი). დავდივარ გარშემო და ქოშინ-ქოშინით და ბუზღუნ-ბუზღუნით ვარჭობ, თან ვატყობ, ძაან ვბოროტდები და არაქათიც გამომელია. ბიჭები რომ არა, დარჩებოდნენ ჩემი პალოები ნახევრად ისინი და საერთოდაც ბოლოს ლადომ ისე ჩაარჭო, დილას სერიოზული ძალისხმვა დაჭირდა უკან ამორჭობას. (ბოლო ორი დღეა ამაზონზე დავძვრები, მსუბუქ და მოქმედ პალოებს ვეძებ).

დილით ძროხების ხმამ გამაღვიძა+ვიღაც გოგო სვანი ძროხების ამბავს ყვებოდა, შხარასთან რომ შეგვიკიკინეს. არ შევიმჩნიე და ძილი გავარძელე, გემრიელად გამოვიძინე, ამასობაში გარშემო ვიღაცეები ძროხებს უქშევდნენ და ძროების მიერ დაღეჭილ რამეებზე დარდობდნენ.

დილით აი ასეთი ხედი გვქონდა კარვიდან, კრიალა ცა, მზე,  თეთრი ღრუბლები და ჟოლო, იგივე ქუმელი იგივე ხვაფა, უამრავი, უთვალავი, იმდენი, რომ ჭამ-ჭაამ-ჭამ და აღარ შეგიძლია. სამაგიეროდ შეგიძლია ლოდზე დადო და გადაუღო.
კიარადა ხო…

ასე გამოიყურებოდა ბანაკი ზემოდან…

ჯუსთ ტბასთან ამოსული ხე.

დავიძარით თორმეტი საათისკენ, მეგზური ვერ ვიშოვეთ, სამაგიეროდ გზაზე ვიშოვეთ ბევრი ადგილობრივი, რომლებმაც ძალიან დიდხანს უხსნეს ბიჭებს, როგორ უნდა გადავსულიყავით თორში, სულ მარჯვნივ აირეთ გეზი, გზას არ გაუყვეთ, ბილიკით უნდა იაროთ და საერთოდაც ამ გორას რომ გადაივლით დიდი მინდორი შემოგხვდებათ და იქ მარჯვნისაკენ ბილიკია და გაყევით და მიხვალთო.

ხოდა დავადექით გზას… მარცხნისაკენ, გზით… ვინაიდან თორი ძალიან შორს არ იყო+ტყეში ვიყავით+ზურგზე მეკიდა ჩანთა სადაც იდო საჭმელი, თბილი ტანსაცმელი, საძილე და კარავი+დედაჩემი გაფრთხილებული იყო, რომ შეიძლება დამაგვიანდეს ან ხვალ ჩამოვიდე, ის აზრი, რომ შეიძლებოდა დავკარგულიყავი, ძალიანაც მართობდა.

ამასობაში გზაზე ოთხი ვაიმოლაშქრე ვიპოვეთ.. ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობით. გზა დაგვებნა და წელამდე ბალახებში ვიარეთო… ნუ კაი, გავაყოლეთ ხელს.  რამდენიმე მინდორიც ვიპოვეთ, რამდენიმე განაკაფიც, გზებიც, ნაირ-ნაირი… აი ბილიკი ვერა.

რაღაც მონაკვეთში ძალიან მაღალი ბალახი იყო, პლიუს მემგონი დიდი მანქანის ნაკვალევი, ხოდა მივდივარ, თან წონასწორობას ვიცავ ამ ბორბლების ნაკვალევსშუა მიწაის წვრილ ზოლზე, ხოდა უცებ მიწა გამექცა ფეხქვეშ, აი, მოსუსტებული რომაა და დაადგავ და წკაპ. ფეხი გადამიბრუნდა, თან წინ დახრილს ზურგჩანთა დამაწვა მთელი ძალით და სანამ მე ამ წონის გაწონასწორება მოვახერხე, რომ თავით არ დავცემულიყავი,  ისეთი ფხლიწინის ხმა გავიგე, მეგონა კოჭი მოვიტეხე. კარგადაც მაყვირა, მარა რატომღაც რამოდენიმე მეტრით წინ მიმავალ ადამიანებს არც კი მოუხედიათ.

ნუ კაი… ავკანჭურდი როგორც იქნა, ფეხი გავიქნიე, ჰმ, ისე საშინლადაც არ მტკივა, მოძრაობს, მოტეხილი ასე ვერ იმოძრავებდა… ნაბიჯი გადავდგი.. უპს, მტკივა, თან საკმაოდ. ჯოხიც გამიტყდა, ბოლო შესვენებისას ვიღაცამ (ვინ იცის იქნებ მეც) ფეხი დაადგა და გატყდა. წავედი ნელ-ნელა, ხალხი იქვე ჩრდილში ისვენებდა და რაღაცეებს იცვლიდა, რამოდენიმე ისეთი ტრაგიკული სახით იჯდა, ფეხი მტკივა თქო, just for info ვთქვი და ეგ იყო და ეგ. აშკარად რაღაც უსიერი ტყის დასაწყისში ვიყავით, ნელ-ნელა გაჯურღმულდა და მაყვლის ბარდებიც გამრავლდა.

წინ ლადო მიდიოდა, მერე რამდენიმე ადამიანი და მერე მე, სპეციალურად, თუ რამე, დავისვენებ გზადაგზა თქო.

კი, დაისვენებ…

გავიხედე და უზარმაზარი ნაყარი ხეები, ანუ წაქცეულები, ჩახერგილები, და ზედ მიდიან ბავშვები. პირველზე გადავკანჭურდი, მეორეზეც, მესამეზე კინაღამ ავსრიალდი, მაგრამ მაინც გადავკანჭურდი… ამასობაში ფეხი ეტყობა გახურდა, ან მე გამომეყო ადრენალინი (სიმაღლეების და პოტენციური ჩასავარდნების მეშინია ხოლმე) და ფეხმა გამიარა, თუ მე გავუარე, მოკლედ, მაშინ მაგის დრო არ იყო, ფეხი დამეზოგა.

ხატიას ფეხები

ჯუნგლებში ვიყავით, უსიერში… აი ხომ არის ხარაგაულის უსიერი ტყე (ნუ კაი, იყო, ზანავი-ნუნისის ბილიკზე), ლაგოდეხშიც იშოვება… მაგრამ ასეთი გაუვალი რამე პირველად ვნახე, ან წელამდე ეკალ-ბარდებში უნდა გევლო (რაც წარმოუდგენელია) ან პირდაპირ ხეებზე, რომლებიც ალაგ-ალაგ ტორტმანებდა და ალაგ-ალაგ ქერქი სძვრებოდა. მივდიოდით-მივდიოდით და არ მთავრდებოდა ეს ხეები. თან ნელ-ნელა დაღმართზე დავეშვით.

მერე და მერე ამ ხეებს ხევიც დაემატა, გადავწყვიტეთ (ანუ ლადომ გადაწყვიტა)  მდინარეს გავყოლოდით, სადმე ხომ ჩაგვიყვანსო. ხევისკენ კიდევ უფრო გახშირდა და გასაშიშდა ეს ხეები, ერთ ადგილას სამი მორი იყო დაცერავებული, ანუ წვერით ხევისკენ, ამათზე უნდა ჩასულიყავი, მერე 90 გრადუსით მარჯვნივ გადახვიდოდი და მერე ივლიდი. მივდივარ ამ დაცერავებულზე, შუა მორზე (დაბლა ხევია ასეთივე მორებით, ანუ თუ დავარდი, ჭკა) და უცებ ვგრძნობ, რომ თავით ვყირავდები, ჩანთის სიმძიმემ წინ გადამქაჩა. უცებ მოვტრიალდი მარცხნივ და გამწარებული მეზობლად მდებარე მორს მოვებღაუჭე, თან ფეხის კუნთები ამიკანკალდა დაძაბულობისგან. ვდგავარ ასე მორიდან მორამდე გაჭიფხული და თან ადგილზე ვწრიალებ, გაბოროტებული, შანსია, მე აქ არ ჩავარდები თქო. : )))) ამწუთას ვერაფრით ვერ ვიხსენებ რა ვქენი, ნიტო ბიძგით “გადმოვვარდი” უკან, ნიტო ნუ აი არ მახსოვს… ფაქტია აგერ ვზივარ და ვწერ.

ალაგ-ალაგ ძალიან მიშლიდა ხელს რუგზაკზე მობმული კარავი, 102398129038 ადგილას გამოედო რაღაცეებს და ამ მორებზე ბალანსირებას კიდევ ეს ემატებოდა. რამდენიმე ადგილას ისიც კი ვიფიქრე, ნეტა რა განსხვავებაა ჩემსა და იმ ადამიანს შორის, თოკზე რომ დადის ცირკში თქო. გრძელი ჯოხი არ მქონდა, სამაგიეროდ ბალანსისთვის ვებღაუჭებოდი ფოთლებს, გამხმარ ტოტებს, ბალახის ღეროებს, მოკლედ, ყველაფერს, რაც ახლომახლო იზრდებოდა. ვებღაუჭებოდი პირდაპირი გაგებით არა, უბრალოდ, რატომღაც, ოდნავ ხელიც რომ წაავლო ბალახის ღეროს, მომენტალურად საოცრად ადვილდება წონასწორობის დაცვა. რაღაც ფსიქოლოგიური მომენტია ეტყობა.

ჩემზე უკეთეს დღეში არც სხვები იყვნენ, ერთ გოგოს საერთოდაც ხელით (!) მოქონდა მოზრდილი საძილე ტომარა, და ეს იქ, სადაც ზოგ ადგილას გადასაფოფხებლად მე ორი ხელი მჭირდებოდა და პრინციპში დამატებით წყვილ ხელზეც არ ვიტყოდი უარს. თუმცა სამაგიეროდ ჩანთა ქონდა ძალიან პატარა და სავარაუდოდ მსუბუქი, რაც იმ ფორთხვას გაუადვილებდა. ერთ ბიჭს კიდევ მთლიანი ჩანთა მოქონდა ხელით, ჩახუტებული…

ხევში  რომ ჩავბოდიალდით, იქვე წყარო ვიპოვეთ.. ანუ შედარებით ფუსთა წყალი, მიწიდან ამოსული, ნაწილმა დალია, ნაწილმა (ანუ მე) ტალახიანი ჭრილობები დაიბანა და ნაღრძობზე თავის ჭკუაში ცივი წყალი დაისხა.

ერთმა პანიკა დაიმართა, რამოდენიმე ადამიანს სახეზე ეტყობოდა, რომ სიამოვნებით გამოუძახებდა მაშველებს, თუმცა ამის საჭიროება ნამდვილაად არ იყო, გვქონდა მობილური, სადაც იყო ჯიპიესი და ვიცოით სად ვიყავით და საით უნდა წავსულიყავით, უბრალოდ, სწორ ხაზზე მივდიოდით იმის ნაცვლად, რომ ბილიკით გვევლო.

ხევში კიდევ უარესი ხეები აღმოჩნდა და მაკა სასწრაფოდ ზემოთ აძვრა, შანსი არაა მე აქ არ ვივლიო, კიდევ სხვებიც გაყვნენ და ჩვენგ გავეკიდეთ. კი, გზა უკეთესი იყო…შედარებით… მერე ისევ რაღატომღაც ორ ნაწილად გავიყავით, მერე ჩვენ  ცოტა ხანში მდელო დავინახეთ, მეორე ნაწილი ძირს ჩამოვრეკეთ და გზას გავუდექით, რომეღითაც ხემდე, საჭმელი რომ გვეჭამა.

აქედან უკვე ადვილად გავაღწიეთ, აქედან უკვე “ავტობანი” იწყებოდა და…

და მერე თორი, პატარა ლამაზი სოფელი, სადაც უნდა წახვიდე, დატოვო ცივილიზაციის ყველა მიღწევა სახლში, ქინდლის გარდა და დაისვენო, ისუნთქო, თივის ზვინზე წამოწვე და იკითხო, ცოტაც იმუშაო და განიტვირთო…

ჭა გვანახეს ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა და დავესიეთ, მთელი გზა უწყლოდ ვიარეთ, სადაც რამე გუბე შეგვხვდა, ლამის ყველაფერი დავლიეთ…  არაქათგამოცლილები სხედან…

ძალიან ლამაზი სახლი ვიპოვე მე თორში, მთელი ასიოდე წლის.

მერე ჩავჯექით მარშუტკაში, ვისმენდი ამას და ვგრძნობდი, რომ ძალიან, ძალიან დიდი ხანია ასეთი ბედნიერებით სავსე არ ვყოფილვარ, ერთი დიდი, ფერადი, დადებითად დამუხტული ბუშტი ვიყავი, ტყის ენერგიით სავსე.

პ.ს. დაახლოებით ორ საათში, როცა მარშუტკიდან ჩამოსვლა მოვინდომე, მივხვდი რომ მარჯვენა ფეხს ვერ ვადგავდი, ძალიან მტკიოდა. ორშაბათს ექიმთან რომ წავედი, უზარმაზარი ჰემატომა+ნაღრძობი აღმოჩნდა. ტრავმას კიდე ტრავმა დავამატე თურმე იმდენი სიარულით, თორემ ასე არ გამისივდებოდა. შედეგად წელს კატიწვერაზე ვერ ავედი, ლამის ერთი თვის მერეც  კი დიდხანს სიარულის მერე “თავს მახსენებს”.

პ.პ.ს. ოდესმე თუ ფეხს დაიზიანებთ და ჩემსავით ლაშქრობებში აპირებთ სიარულს, ააააუცილებლად მიდით ექიმთან, თორემ  ახლა კი გაივლის, მარა ყოველი ძლიერი დატვირთვისას თავიდან შეგაწუხებთ.